Woensdag 11 november is het Sint-Maarten. Op veel plekken in Nederland gaan kinderen dan na het eten met een lampion langs de deuren, zingen een liedje en krijgen er snoep of een mandarijn voor terug. Loopt je kind dit jaar voor het eerst mee, of ben je zelf niet met het feest opgegroeid? Dan heb je nu nog twee dagen om alles klaar te hebben. Hieronder lees je waar het feest vandaan komt, waar je het wel en niet tegenkomt, en hoe je de avond met jonge kinderen leuk en veilig houdt.
Waarom vieren we Sint-Maarten op 11 november?
Sint-Maarten, of Martinus van Tours, leefde van 316 tot 397. Hij werd geboren in het gebied dat nu Hongarije is en werd later bisschop van Tours in Frankrijk. Op 11 november wordt zijn sterfdag herdacht, en dat gebeurt volgens Ouders van Nu al meer dan 1600 jaar. Het bekendste verhaal over hem is makkelijk aan een kleuter uit te leggen. Op een koude dag zag hij een arme man in de kou zitten, sneed zijn mantel in tweeën en gaf de helft weg. Delen met wie het minder heeft, daar draait het verhaal om.
Waar de lampionnen en het snoep precies vandaan komen, weet niemand zeker. Ouders van Nu noemt de oude winter- en bedelfeesten rond 11 november als mogelijke oorsprong, toen arme mensen langs de deuren gingen voor eten en er grote vuren werden gestookt. Kinderen die nu aanbellen met een liedje doen eigenlijk hetzelfde, alleen met een lampion in plaats van een vuur.
Wordt Sint-Maarten bij jou in de buurt gevierd?
Dat hangt sterk af van waar je woont. Volgens Wikipedia is het feest vooral levend in Noord-Holland, West-Friesland, Groningen, Limburg en de stad Utrecht, waar Sint-Maarten de beschermheilige is en elk jaar in november een Sint Maarten Parade rond de Oudegracht trekt. In Friesland, Drenthe en Noord-Brabant groeit het. In Amsterdam was het gebruik eeuwenlang verdwenen en kwam het in de jaren negentig terug. In andere delen van het land kun je de avond lopen zonder een enkele lampion te zien.
Ben je net verhuisd of twijfel je, vraag het dan even op school of op het kinderdagverblijf. Daar wordt in de week ervoor vaak al geknutseld en gezongen, en dat is meestal het beste teken. Een andere tip is kijken of buren een schaaltje snoep of een lichtje bij de voordeur zetten. Een lampion of windlicht bij de deur laat zien dat kinderen mogen aanbellen. Wikipedia meldt verder dat er in Nederland op 11 november wordt gelopen of soms de avond ervoor, dus op dinsdag 10 november kun je in sommige straten ook al lichtjes zien.
Vanaf welke leeftijd loopt je kind mee?
Een vaste leeftijd is er niet. NH Nieuws schreef in 2019 dat kinderen gemiddeld rond hun derde voor het eerst Sint-Maarten lopen. Dat past bij wat je in de praktijk ziet. Een peuter van drie vindt een lampion en een paar deuren in de eigen straat al een groot avontuur, terwijl een kind van zeven met vriendjes een langere ronde wil maken. Kies voor de jongsten een korte route van een kwartier tot een half uur, en ga vroeg op pad, zodat je thuis bent voordat het bedtijd is.
Voor een kind dat snel overprikkeld raakt of in het donker bang wordt, is het fijn om vooraf te vertellen wat er gaat gebeuren. Je belt aan, je zingt, iemand doet open en geeft iets. Laat je kind zelf kiezen of het zingt of alleen meeloopt. Over die vorm van spanning schreven we rond Halloween ook al, in wat helpt per leeftijd als Halloween te eng is, en veel tips daaruit werken bij Sint-Maarten net zo goed.
Een lampion maken of kopen
Op veel scholen en opvanglocaties maken kinderen hun lampion in de week voor 11 november. Vroeger holden kinderen een kool, suikerbiet of pompoen uit, tegenwoordig is het vooral papier met een lampje op batterijen. Wil je er thuis zelf een maken, dan heb je niet veel nodig. Albert Heijn beschrijft een simpele versie met een vel stevig gekleurd papier, een schaar, lijm of een nietmachine, crêpe- of vliegerpapier voor de binnenkant en een touwtje als hengsel. Je vouwt het papier dubbel, knipt er reepjes in zonder helemaal door te knippen, rolt het tot een koker en plakt het vast. Een leeg melkpak werkt ook prima als basis.
Voor kinderen van twee tot vier jaar is stevig papier met een simpele vorm het handigst. Vanaf een jaar of vier knippen en plakken ze steeds meer zelf. Een gekochte lampion is natuurlijk ook goed, zeker als je kind er zelf een heeft uitgekozen.
Veilig over straat in het donker
Rond etenstijd is het half november al donker, dus zichtbaarheid is het belangrijkste. Gebruik altijd een led-lampje in plaats van een echt kaarsje. Een papieren lampion met een vlam erin gaat makkelijk vlam vatten als een kind struikelt of ermee zwaait. Controleer vlak voor vertrek of er geen losse onderdelen of scherpe randen aan zitten en of de batterijen nog werken.
Verder helpt het om een paar afspraken te maken voordat jullie de deur uitgaan:
- Loop met jonge kinderen altijd mee en blijf aan de kant van de weg lopen.
- Geef je kind een jas met reflectie of een lichtgevend bandje, want een lampion verlicht vooral het kind zelf en niet de stoep.
- Steek samen over en spreek af dat niemand zomaar de straat op rent naar een volgende deur.
- Bel alleen aan waar een lichtje brandt of een versiering hangt.
Meer over hoe je kind gezien wordt nu de dagen kort zijn, lees je in ons stuk over de donkere spits na de wintertijd.
Liedjes, snoep en het verhaal thuis
De liedjes leren kinderen meestal op school, en vaak zijn ze een beetje grappig. Per regio verschillen ze, in Venlo zingen kinderen bijvoorbeeld het Sintermertes Veugelke. Hoor je je kind thuis oefenen, zing dan gewoon mee, dan staat het aan de deur wat sterker.
Na afloop ligt er vaak een flinke zak snoep op tafel, en dat ken je misschien nog van Halloween. Dezelfde aanpak werkt, dus kies samen een paar dingen voor die avond en bewaar de rest voor de dagen erna. Hoe je dat verdeelt zonder ruzie, lees je in ons stuk over de zak vol snoep na Halloween. Wil je juist zelf iets uitdelen dat geen snoep is, dan vind je ideeën in onze gezonde Sint-Maarten-traktaties om te maken.
Wil je het verhaal achter het feest meegeven, vertel dan voor het slapengaan nog even over de man die zijn mantel deelde. Wie er zin in heeft, kan het samen naspelen met een oude sjaal. Zo is Sint-Maarten niet alleen een snoepavond, maar ook een feest over iets aardigs doen voor een ander.
