Zaterdag is het Halloween, en voor het ene kind is dat de leukste avond van de herfst. Het andere kruipt achter je benen zodra er een buurjongen met een masker op de stoep staat. Kek Mama zette op 26 oktober tips van de Amerikaanse psycholoog Max Doshay op een rij voor ouders van een kind dat het eng vindt. Zijn belangrijkste punt is dat je Halloween niet hoeft over te slaan, maar ook niet moet forceren. Hoe je dat doet, hangt sterk af van hoe oud je kind is, want een peuter is om andere redenen bang dan een kleuter of een kind van acht.
Waarom je kind het eng vindt, per leeftijd
Bang zijn hoort bij opgroeien, en elke fase heeft zijn eigen angsten. Het Nederlands Jeugdinstituut beschrijft hoe dat verschuift, en dat verklaart veel van wat je rond Halloween ziet.
- Peuters zijn vaak bang voor vreemden, voor het donker en voor dingen die ze niet in de hand hebben. Een onbekend gezicht achter een masker en een pompoen die ineens oplicht, raken precies daaraan.
- Kleuters kunnen zich rond hun vierde ineens voorstellen wat er zou kúnnen gebeuren. Ze worden bang van hun eigen fantasie en verzinnen zelf enge figuren. Het verschil tussen echt en nep is voor hen nog wankel, en dat maakt een skelet in de voortuin geloofwaardiger dan je denkt.
- Schoolkinderen weten beter wat echt is, maar gaan zich zorgen maken over wat er mis kan gaan. Nachtmerries komen in deze fase vaker voor. Een griezelfilm die overdag stoer voelt, kan ’s nachts terugkomen.
Die indeling helpt bij het kiezen van je aanpak. Een peuter heb je vooral nodig dichtbij en weg van het onbekende. Bij een kleuter werkt het om het nep zijn letterlijk te laten zien. Bij een ouder kind gaat het meer om praten en om grenzen bij films en verhalen.
Vooraf: laten zien dat het nep is
Doshay raadt aan om eerlijk te vertellen wat je kind kan tegenkomen. Zeg dus niet dat er niets engs is, maar vertel dat mensen zich verkleden als heksen en monsters en dat sommige versieringen bewegen of geluid maken. En vertel erbij dat jij erbij bent als het spannend wordt.
Voor kleuters is zien sterker dan horen. Kijk overdag samen naar de versieringen in een winkel of in de straat, en laat zien hoe ze werken. Druk op het knopje van die lichtgevende pompoen, laat je kind zelf bepalen of het dichterbij wil. Verkleed je thuis eens samen en zet het masker op en weer af, zodat je kind ziet dat er gewoon een bekend gezicht achter zit. Mag je kind zelf een kostuum kiezen, dan is een superheld, prinses of vrolijke pompoen net zo goed Halloween als een zombie.
Ik zou daar nog één ding aan toevoegen dat in de tips minder nadruk krijgt. Geef je kind vooraf een uitweg die het zelf mag gebruiken. Spreek een woord of een kneepje in je hand af dat betekent: ik wil naar huis. Een kind dat weet dat het kan stoppen, durft vaak verder te gaan.
Op de avond zelf
Halloween valt dit jaar op een zaterdag, en sinds de klok afgelopen weekend terugging is het rond zes uur al donker. In het donker is alles enger. Ga daarom vroeg, als het nog licht is, zoals Doshay ook adviseert. Een kort rondje langs een paar bekende deuren is voor een jong kind meer dan genoeg. Hoe je dat met de straat afstemt, lees je in ons stuk over Halloween met kinderen in Nederland.
Heb je meerdere kinderen en wil de oudste wel en de jongste niet, dan is opsplitsen een goede oplossing. Eén ouder loopt mee met de oudste, de ander blijft thuis met de jongste. Die jongste mag dan de deur opendoen en snoep uitdelen. Dat is vaak precies het goede midden. Het kind doet mee, maar vanaf een veilige plek en met de deur in eigen hand.
Voor kinderen die snel overprikkeld raken, bijvoorbeeld sommige kinderen met autisme of ADHD, kan de avond extra zwaar zijn door harde muziek, flitsende lampen en kostuums die kriebelen. Doshay raadt daar comfortabele verkleedkleren aan, geen maskers, en zo veel mogelijk de vaste routines aanhouden. Een rustige avond thuis is dan net zo goed een Halloween.
Films en verhalen
Een Halloweenfilm onder een deken lijkt de veiligste optie, maar juist daar gaat het vaak mis. Wat voor een kind van tien grappig is, kan een kleuter wekenlang bijblijven. Kijk dus mee en zet de film gerust uit als je ziet dat het te veel wordt. Welke films voor welke leeftijd passen en waar je ze in Nederland kunt kijken, zetten we op een rij in ons overzicht van Halloweenfilms voor kinderen.
Als de angst blijft hangen
Het belangrijkste advies van de psycholoog is het simpelste. Neem de angst van je kind serieus. Zeg dus niet dat het zich aanstelt of dat er niets is om bang voor te zijn. Laat het in zijn eigen tempo ontdekken wat het leuk vindt.
Slaapt je kind een paar nachten onrustig na Halloween, dan is dat meestal gewoon de verwerking. Het NJi noemt angst pas een probleem als die vaak voorkomt, lang aanhoudt, heftiger is dan de aanleiding of je kind belemmert in het gewone leven. Blijft je kind weken na zaterdag bang om naar buiten te gaan of naar bed, bespreek het dan met de jeugdarts. En vergeet niet dat de volgende verklede avond al dichtbij is. Op 11 november gaan kinderen weer langs de deuren voor Sint-Maarten, met lampionnen in plaats van maskers. Voor een kind dat Halloween spannend vond, kan dat een mooie herkansing zijn.
