Ergens tussen het uitdelen van zakken snoep en het uitdelen van een mandarijn met een sticker erop ligt de traktatie die kinderen echt leuk vinden en die na de pauze niet half in de prullenbak ligt. Steeds meer scholen vragen om iets zonder snoep, en dan sta je op woensdagavond met de vraag wat je in vredesnaam gaat maken voor vijfentwintig kinderen.
Fruitspiesjes zijn dan het meest onderschatte antwoord, mits je ze goed aanpakt. Slecht gemaakt zijn ze bruin, papperig en vallen ze uit elkaar in de tas. Goed gemaakt staan ze rechtop, zien ze er vrolijk uit en zijn ze in tien minuten op. Het verschil zit in vier dingen: welk fruit je kiest, hoe je het snijdt, waar je ze in zet en wanneer je ze maakt.
Wat je nodig hebt
- Stevig fruit: druiven, aardbeien, blauwe bessen, ananas, meloen, appel, mandarijnpartjes. Bij de supermarkt of de groenteboer, en de markt is op woensdag- of zaterdagochtend meestal goedkoper en rijper.
- Zacht fruit alleen als extra: banaan, kiwi, framboos. Lekker, maar deze verkleuren of worden slap.
- Houten prikkers of rietjes. Prikkers van ongeveer twintig centimeter zijn te koop bij de Action, HEMA, Xenos en elke supermarkt met een feestartikelenschap. Voor de kleinsten zijn stevige plastic rietjes veiliger dan puntige prikkers.
- Een houder waarin ze rechtop staan: een halve watermeloen, een blok oase in een bloempot, een appel, of een stuk piepschuim uit de hobbywinkel. Bij Pipoos, Action of de bloemist vind je oase per blok.
- Citroensap of ongezoet sinaasappelsap om appel en banaan mee in te wrijven, tegen het bruin worden.
- Een scherp mesje en een snijplank, en eventueel kleine uitsteekvormpjes voor sterretjes en hartjes uit meloen. Die vormpjes liggen bij de HEMA en de Action bij het bakartikelen.
- Vershoudfolie of een grote platte doos voor het vervoer.
- Papieren naamlabels of stickers als je een boodschap mee wilt geven. Optioneel, en eerlijk gezegd het eerste dat je kunt schrappen als de tijd op is.
Reken op ongeveer vijf stukjes fruit per spies en één spies per kind, met twee of drie extra voor de juf, de meester en de stagiair. Voor een klas van vijfentwintig ben je ruwweg een half uur bezig als je alles hebt voorgesneden.
Zo maak je ze
- Vraag eerst naar allergieën en afspraken. Eén appje naar de leerkracht is genoeg. Sommige klassen hebben een kind met een noten- of fruitallergie, en sommige scholen willen alles zonder prikker. Dit is het enige punt waarop je echt niet kunt improviseren.
- Was en droog al het fruit. Nat fruit glijdt van de prikker en maakt de spies binnen een uur slap. Dep het na het wassen droog met keukenpapier.
- Snijd alles in hapklare stukken. Voor jonge kinderen: snijd druiven in de lengte doormidden en houd hele noten er helemaal uit, want die zijn te makkelijk in te slikken. Meloen en ananas snijd je in blokjes van ongeveer twee centimeter, appel in dikke partjes.
- Wrijf appel en banaan in met citroensap. Een klein bakje sap en een kwastje of gewoon je vingers. Dit is het verschil tussen een spies die er om elf uur nog vers uitziet en een spies die eruitziet als het restant van gisteren.
- Rijg van hard naar zacht. Begin onderaan met iets stevigs, zoals ananas of meloen, want dat draagt de rest. Zet zacht fruit in het midden en eindig bovenaan met iets kleurigs: een aardbei of een halve druif. Laat de onderste twee centimeter van de prikker vrij, dat is je handvat.
- Zet ze rechtop in de houder. Prik de spiesjes in de halve meloen of het blok oase, met een centimeter of drie ertussen zodat je er één uit kunt trekken zonder dat de rest omvalt. Een egel van meloen met spiesjes als stekels doet het bij de onderbouw nog steeds beter dan wat dan ook.
- Dek af en zet koel weg. Vershoudfolie eroverheen, in de koelkast, en maximaal een halve dag van tevoren. Maak je ze de avond ervoor, houd dan het zachte fruit apart en prik dat er ’s ochtends bij.
- Vervoer ze plat. Een grote platte doos of een dienblad op de achterbank is beter dan een tas, want een tas die kantelt levert een berg fruit op een prikker op.
Wat er in de praktijk misgaat
De klassieke fout is te vroeg beginnen. Twee dagen vooruit werken klinkt slim, maar fruit werkt niet mee: het geeft vocht af, de kleuren lopen door en de onderste helft van de doos wordt nat. Een halve dag is echt het maximum, en je snijdt liever ’s ochtends een half uur eerder dan dat je de avond ervoor een uur besteedt.
De tweede fout is te veel willen. Ik heb ouders zich een avond in de nesten zien werken met marsepeinen oogjes en een gehaakt vlaggetje, en dan blijkt de klas het spiesje in twee minuten op te hebben zonder het decor op te merken. Kinderen kijken naar kleur en naar of er iets grappigs uitsteekt. Een egel, een rups van druiven, een spies met een aardbei bovenop: dat is genoeg. De tijd die je overhoudt kun je beter besteden aan wat er verder die dag nog moet.
De derde fout is vergeten dat er kinderen zijn die simpelweg geen fruit lusten. Leg er een schaaltje kleine krentenbollen, een paar zakjes popcorn of een doosje rozijnen naast, dan valt niemand buiten de boot zonder dat je alsnog met snoep aankomt.
Voor als je iets anders wilt
Fruitspiesjes zijn de veiligste keuze, maar niet de enige. Rond november werkt een gezonde Sint Maarten traktatie volgens hetzelfde principe: iets stevigs als basis, iets vrolijks erbovenop, en niet meer werk dan een halve avond. Voor de dagen daarna is het handig om te weten dat wat overblijft prima meegaat in de tas, want wat er in de broodtrommel gaat hoeft ook geen kunststukje te zijn. En vier je de verjaardag thuis ook nog, dan is een middag met iets te doen bijna altijd leuker dan een middag met iets te eten: creatieve kinderfeestjes vragen minder van jou dan een volgeplande dag.
