Bijna elke ouder pakt dit hetzelfde aan: zijwieltjes eraf, kind op de fiets, ouder gebogen achter het zadel, honderd meter rennen en dan loslaten. Bij ons werkte dat bij het eerste kind prima en bij het tweede helemaal niet. Zij raakte er alleen maar meer van overtuigd dat ze zou vallen zodra papa losliet, en dat is achteraf precies wat er ook gebeurde.
Wat wel werkte was de fiets eerst tot loopfiets ombouwen. Trappers eraf, zadel omlaag, en haar drie middagen lang laten steppen en glijden op een licht aflopend stuk gras. Toen de trappers er weer op gingen, fietste ze binnen een kwartier. De reden daarvoor is simpel: fietsen bestaat uit balans houden en trappen, en die twee tegelijk leren is voor een kind van vijf een dubbele opgave. Haal je er één weg, dan blijft er iets over dat wél te doen is.
Wat je nodig hebt
- Een fiets in de juiste maat, waarop je kind met beide voeten plat op de grond kan staan als het op het zadel zit. Te groot is hier het grootste struikelblok.
- Een inbussleutel en een steek- of dopsleutel om de trappers en de zijwieltjes eraf te halen. Een set van een paar euro bij de Gamma, Praxis of Action volstaat, en bij de meeste fietsen zit de juiste maat sleutel in de doos.
- Een helm die past. Fietsenwinkels, Decathlon en Intertoys hebben ze; laat je kind hem passen en let erop dat de riempjes niet in de hals knellen.
- Lange mouwen en een lange broek voor de eerste middagen, want een geschaafde elleboog is de reden waarom kinderen er een week niet meer op willen.
- Een vlak of licht aflopend stuk met een zachte ondergrond, dus gras of een rustig fietspad in een park, en beslist geen straat met auto’s.
Een fietsenwinkel haalt de trappers er meestal in vijf minuten voor je af als je het vraagt, en dat is de moeite waard als je zelf geen gereedschap hebt. Let op: de linkertrapper heeft bij vrijwel alle fietsen linkse schroefdraad en draai je dus de andere kant op los. Dat is de reden dat mensen denken dat hij vastzit.
In vier stappen
- Zet de fiets laag en haal de trappers eraf. Zadel zo laag dat je kind zittend met platte voeten staat, trappers eraf, zijwieltjes eraf. De fiets is nu een loopfiets. Dit is de belangrijkste stap en tegelijk de stap die iedereen overslaat.
- Laat je kind lopen en glijden. Eerst gewoon zittend voortstappen. Daarna afzetten en zo lang mogelijk met de voeten omhoog glijden. Een licht aflopend stuk gras helpt enorm, want dan hoeft het kind alleen te sturen. Je bent klaar met deze stap als het tien seconden achter elkaar glijdt en tijdens het glijden om zich heen durft te kijken. Reken op een paar middagen en niet op een uur.
- Zet de trappers erop en zet het zadel iets hoger. Een centimeter of twee, zodat trappen niet te krap is maar de voeten nog bij de grond komen. Laat je kind eerst weer even afzetten en glijden zoals het gewend is, en dan pas de voeten op de trappers zetten. De eerste keren gaat het kind waarschijnlijk maar drie meter door en zet het dan weer af. Dat is precies goed.
- Leer wegrijden en stoppen. Dit is het stuk dat mensen vergeten, waardoor een kind wel kan fietsen maar niet alleen de deur uit kan. Wegrijden leer je met één trapper hoog, voet erop, en met dat been afdrukken. Stoppen oefen je apart: knijpen met beide handen tegelijk of terugtrappen, en dan een voet aan de grond. Oefen dat twintig keer op een rustige plek, want in het verkeer moet dat gaan zonder nadenken.
Wat je vooral niet doet
Niet achter het zadel meerennen en stiekem loslaten. Ik snap waarom iedereen het doet, maar het leert een kind dat balans iets is wat een volwassene voor je regelt, en het vertrouwen dat je daarmee opbouwt is nep. Wil je toch vasthouden, hou dan het kind vast bij de schouders of onder de oksels en niet de fiets. Dan voelt het kind de fiets kantelen en corrigeert het zelf.
Zet ook niet de zijwieltjes er iets hoger op als tussenstap. Dat lijkt logisch en het is het niet: een kind leert dan om schuin te hangen tegen een steunpunt dat er straks niet meer is, en dat moet allemaal weer afgeleerd worden.
En stop op tijd. Twintig minuten met plezier is meer waard dan een uur waarin het chagrijnig wordt. Bij ons ging elke middag die langer duurde dan een half uur op aan tranen, en de middag daarna wilde ze niet meer.
Als het na een paar weken niet lukt
Dan ligt het meestal aan de fiets en niet aan het kind. Een te grote fiets is de meest voorkomende reden dat het niet lukt, gevolgd door een zadel dat te hoog staat en banden die half leeg zijn. Loop die drie na voordat je iets aan de aanpak verandert; hoe je bepaalt of een fiets de goede maat heeft staat in het stuk over de juiste fietsmaat voor je kind.
Klopt dat allemaal, dan is er niets aan de hand en heeft je kind gewoon meer tijd nodig. Sommige kinderen fietsen met vier, andere met zeven, en ik heb nog nooit iemand ontmoet bij wie dat later ook maar iets uitmaakte. Wat wel uitmaakt is of het leren fietsen een leuke herinnering is of een strijd, want dat bepaalt of het ding de zomer daarna uit de schuur komt.
