Je wordt wakker van gehuil op de gang, je kind staat naast je bed en kan nauwelijks vertellen wat er was. Een nachtmerrie, alweer. Eén keer is zo voorbij, maar als het een paar nachten achter elkaar gebeurt, slaapt niemand in huis nog goed. Kek Mama zette onlangs op een rij wat je als ouder kunt doen als je kind steeds huilend wakker wordt. Nachtmerries komen volgens het artikel veel voor, vooral tussen zes en tien jaar, en kunnen worden uitgelokt door een spannende film, iets naars op school of een enge reclame.
Deze weken is dat extra herkenbaar. Door de wintertijd is het ’s avonds vroeg donker, en in de aanloop naar Halloween hangen er in winkels en op straat ineens skeletten en heksen. Wat helpt dan echt, midden in de nacht en de dag erna?
Eerst zeker weten dat het een nachtmerrie is
Een kind dat na een nachtmerrie wakker wordt, is ook echt wakker. Het zoekt je op, wil getroost worden en kan vaak vertellen waar de droom over ging. Dat is anders dan bij nachtangst, waarbij een kind gillend rechtop zit maar niet aanspreekbaar is en er de volgende ochtend niets meer van weet. Hoe je die twee uit elkaar houdt, lees je in ons stuk over het verschil tussen nachtmerrie en nachtangst. Het maakt uit, want bij nachtangst is troosten en wakker maken juist niet de bedoeling. Alles hieronder gaat over nachtmerries.
Wat je ’s nachts doet
Hier zijn de adviezen het meest eensgezind, en ze zijn eenvoudiger dan je zou denken.
Erken eerst de schrik. De reflex is zeggen dat er niets aan de hand is. Voor je kind voelt het op dat moment wel echt. Kek Mama raadt aan eerst te laten merken dat je ziet dat je kind geschrokken is, een knuffel te geven en te zeggen dat het veilig is.
Praat niet te lang. Midden in de nacht hoef je de droom niet uit te pluizen. Even samen zitten is vaak genoeg. Een lang gesprek over het monster houdt het beeld juist vers.
Ga niet het monster zoeken. Onder het bed kijken of de kast controleren voelt behulpzaam, maar het bevestigt dat er iets te vinden zou kunnen zijn. Een nachtlampje of een vertrouwde knuffel werkt beter om weer in slaap te komen.
Breng je kind terug naar het eigen bed als dat kan. Het eigen bed moet de veilige plek blijven. Even bij je kind gaan liggen tot het slaapt, is daar geen bezwaar tegen.
Wat je overdag doet, en waarom dat het meeste helpt
De nacht is voor troosten, de dag voor het echte werk. Vraag de volgende ochtend rustig waar de droom over ging. Vaak hoor je dan iets wat je nog niet wist, zoals een film bij een vriendje, een filmpje op een tablet, ruzie op het schoolplein. Daarmee weet je ook waar je kunt bijsturen.
Bij een nachtmerrie die steeds terugkomt, is er één aanpak die opvalt, omdat er onderzoek naar is gedaan. Je bedenkt samen met je kind een nieuw einde voor de droom en oefent dat overdag een paar keer. Het monster wordt een knuffelbeer, of rent zelf gillend weg. Laat je kind het nieuwe verhaal tekenen of vertellen. In de behandelkamer heet dit imagery rehearsal therapy, en bij volwassenen met ernstige nachtmerries is het een gangbare behandeling. Bij kinderen is het bewijs nog beperkt maar wel bemoedigend. De American Academy of Sleep Medicine beschrijft een Canadese studie onder kinderen van 9 tot 11 jaar, waarin de kinderen die deze methode leerden minder vaak nachtmerries hadden, ook negen maanden later nog. Het was een kleine studie, maar de aanpak is onschuldig en thuis goed te doen. Het geeft je kind bovendien het gevoel dat het zelf iets in handen heeft.
Daarnaast helpt een voorspelbare avond. Een vaste bedtijd, voorlezen, nog even over de dag praten en geen spannende films, enge verhalen of drukke schermspelletjes vlak voor het slapengaan. Dat klinkt als standaardadvies, maar het werkt op twee manieren tegelijk. Je kind gaat rustiger slapen en krijgt minder nieuw materiaal om over te dromen.
Deze weken extra opletten
Eind oktober komt er veel samen. Kinderen die nieuws oppikken, kunnen er ook van gaan dromen; Kek Mama verwijst zelf naar een moeder wier dochter nachtmerries had van het Jeugdjournaal. Hoe je het nieuws samen bespreekt zonder dat het blijft hangen, lees je in ons stuk over het nieuws bespreken met je kind. En met Halloween voor de deur loont het om te kijken wat je kind aankan. Per leeftijd verschilt dat flink, zoals we beschreven in Halloween te eng voor je kind?. Een kind van vijf dat ’s middags een griezelig verklede buurman ziet, kan daar ’s nachts nog mee bezig zijn.
Wanneer je de huisarts belt
Af en toe een nachtmerrie hoort bij opgroeien en gaat vanzelf over. Volgens Kek Mama is het verstandig om de huisarts of jeugdarts in te schakelen als je kind bijna elke nacht wakker schrikt, bang wordt om te gaan slapen, of overdag last heeft van angst of vermoeidheid. Bel ook als de nachtmerries begonnen na iets ingrijpends, zoals een ongeluk, een overlijden of een scheiding. Dan gaat het niet alleen om de slaap.
Grijp in dat geval niet zelf naar slaapmiddelen. Melatonine is geen middel tegen nachtmerries, en wanneer het bij kinderen wel zinvol is, lees je in ons stuk over melatonine geven aan je kind. Voor de meeste kinderen is de combinatie van rustige nachten, een gesprek overdag en een zelfbedacht nieuw einde genoeg om de enge dromen weer kleiner te maken.
