De gevaarlijkste dingen in huis voor een peuter staan niet in de schuur maar in het keukenkastje onder de gootsteen. Twee soorten schoonmaakmiddelen springen eruit in de ongevallencijfers, en het zijn precies de twee die bij vrijwel iedereen in huis liggen.
Kek Mama schreef erover op basis van een studie in het wetenschappelijk tijdschrift Pediatrics, waarin zestien jaar Amerikaanse spoedeisendehulpgegevens werden geanalyseerd. Tussen 2007 en 2022 kwamen daar bijna 250.000 kinderen onder de vijf binnen na een ongeluk met een schoonmaakmiddel, omgerekend ongeveer één kind per 35 minuten. Het zijn Amerikaanse cijfers, dus ze zeggen niets over aantallen in Nederland, maar de producten en de leeftijd waarop het misgaat zijn hier dezelfde.
Bleekmiddel en wascapsules
Het eerste product is bleekmiddel, het middel met chloor dat je gebruikt tegen vlekken, schimmel en voor het ontsmetten van het toilet. Slikt een kind er iets van, dan volgen misselijkheid, overgeven en buikpijn. Bij een grotere hoeveelheid kan het ernstig schadelijk zijn. Dampen van bleek in een kleine, slecht geventileerde ruimte zijn bovendien prikkelend voor de luchtwegen, en zeker als je het per ongeluk met een ander schoonmaakmiddel combineert.
Het tweede zijn was- en vaatwasmiddelen, en daarbinnen vooral de gekleurde capsules. Die zijn goed voor ongeveer 28 procent van de verwondingen en voor een derde van alle ongelukken met huishoudelijke schoonmaakmiddelen in die zestien jaar. Inslikken kan leiden tot hoesten, misselijkheid, overgeven en in het ergste geval beschadiging van de slokdarm.
Dat de capsules zo hoog scoren is geen toeval. Ze zijn zacht, glimmend, felgekleurd en ze passen in een kindermond. Voor een kind van anderhalf is het verschil met een snoepje er niet. Dat de verpakking sinds een paar jaar ondoorzichtig is en met een dubbele sluiting werkt helpt, maar het is geen garantie, en juist dat laatste is waar het in de praktijk misgaat.
Waarom het bij een- en tweejarigen gebeurt
De meeste ongelukken zijn met kinderen van één en twee jaar. Dat is de leeftijd waarop een kind kan lopen en klimmen, alles in de mond stopt en nog geen enkel gevoel heeft voor gevaar. Het is ook de leeftijd waarop je als ouder de kastjes begint te vertrouwen omdat er al een jaar niets is gebeurd.
Daar komt bij dat het vaak niet misgaat op het moment dat het middel in de kast staat, maar tijdens het gebruik. De fles staat even open op de grond terwijl je de wc doet, de capsule ligt op de wasmachine klaar, de emmer sop staat in de gang. Dat zijn de minuten waarin het gebeurt, en geen kinderslot ter wereld dekt dat af.
Nog iets dat in de praktijk meespeelt is dat een tweede volwassene in huis vaak andere gewoontes heeft. De ene ouder zet de fles terug op de hoge plank, de andere laat hem staan tot het klusje af is. Zo’n verschil merk je pas als het een keer bijna misgaat, dus het is de moeite waard om er een keer samen doorheen te lopen en af te spreken waar wat hoort.
Wat je vandaag nog anders kunt doen
Het advies is simpel en het kost een halfuur. Berg schoonmaakmiddelen hoog op in een afgesloten kast en niet onder de gootsteen, want dat is precies op kinderhoogte. Bewaar alles in de originele verpakking met het etiket erop, zodat een arts meteen weet waar het om gaat. En vertrouw niet blind op de woorden kindveilige verpakking, want die zijn bedoeld om het lastiger te maken en niet om het onmogelijk te maken.
Verder helpt het om tijdens het schoonmaken zelf een gewoonte te maken van dop erop en fles omhoog zodra je de kamer uit loopt, ook al is het voor tien seconden. Wascapsules zou ik niet in het wasmachinelaatje bewaren maar in de originele bak op een hoge plank, en wie kleine kinderen heeft kan net zo goed tijdelijk poeder of vloeibaar wasmiddel gebruiken.
Gaat het toch mis, geef dan geen melk en wek geen braken op, want dat is bij een bijtend middel juist schadelijk. Spoel de mond en bel de huisarts, of 112 als je kind benauwd is, suf wordt of blijft overgeven. Neem de verpakking mee of houd hem bij de hand aan de telefoon.
Wat mij in dit soort berichten altijd opvalt is dat het bijna nooit om exotische producten gaat. Hetzelfde zagen we bij waterparels, een speelgoedje dat overal te koop is, en bij de squishies die op school rondgingen. De dingen waar je je zorgen over maakt staan meestal al jaren in huis, en dat is precies waarom je er overheen kijkt.
