Het westnijlvirus is dit jaar in Nederland een blijvertje gebleken. Er zijn al tien mensen overleden die het virus bij zich droegen, en een vaccin komt er voorlopig niet. Dat klinkt als iets waar je als ouder wakker van ligt, zeker als je kind in de zomer onder de muggenbulten zat. Toch is het beeld voor kinderen een stuk geruststellender dan de koppen doen vermoeden. Hier de feiten op een rij.
Wat er nu bekend is
NU.nl zette op 8 oktober 2026 de stand van zaken op een rij naar aanleiding van vragen van lezers. Volgens de nieuwste cijfers van het RIVM zijn er dit jaar 59 besmettingen gemeld. Van de tien mensen die zijn overleden, is niet zeker of het virus de oorzaak was. Het RIVM zegt daarbij dat we over de piek van het aantal besmettingen heen zijn.
Een vaccin voor mensen is er niet. Er wordt al sinds 2003 aan gewerkt en er liggen werkzame kandidaten bij farmaceuten, maar het grote onderzoek onder duizenden mensen in een gebied waar het virus rondgaat, is nog niet gedaan. Volgens Harald Wychgel van het RIVM ligt dat ook aan de markt, omdat de meeste besmette mensen geen klachten hebben. Zijn boodschap is dat we ons geen zorgen hoeven te maken, maar wel goed moeten opletten met muggen.
Hoe je het virus krijgt
Het westnijlvirus komt voor bij vogels. Volgens het RIVM brengt de gewone huissteekmug het over, de mug die bij de meeste mensen ’s avonds rond het hoofd zoemt. Die mug raakt besmet door bloed van een besmette vogel te drinken en kan het virus daarna doorgeven aan mensen, paarden en andere zoogdieren.
Wat voor ouders fijn is om te weten, mensen geven het virus niet aan elkaar door. Je kind kan het dus niet oplopen op school of op de opvang, en een broertje of zusje kan het niet van elkaar krijgen. Er zijn alleen een paar zeldzame uitzonderingen, zoals bloedtransfusie en orgaandonatie. Daarom test bloedbank Sanquin donaties inmiddels ook in een groot deel van Nederland op het virus.
Hoe groot is het risico voor kinderen?
Klein. Volgens het RIVM krijgt 80 procent van de mensen met een besmetting helemaal geen klachten. Ongeveer 19 procent krijgt milde griepachtige klachten zoals koorts, spierpijn en hoofdpijn. Bij ongeveer 1 procent van de besmettingen wordt iemand ernstig ziek, met een hersenontsteking of hersenvliesontsteking.
Die ernstige vorm komt vooral voor bij ouderen. Het RIVM noemt mensen boven de 50 en mensen met een lagere weerstand door ziekte of medicijnen als de groep die meer kans heeft om erg ziek te worden. Deskundigen in het artikel van NU.nl zeggen het nog wat sterker. Jongeren die besmet raken, merken er meestal nauwelijks iets van.
Zelf vind ik dat de belangrijkste zin uit al het nieuws van de afgelopen weken. Je kind is niet de groep om wie het draait. Heeft je kind een afweerstoornis of gebruikt het medicijnen die de weerstand verlagen, bespreek het dan wel even met je eigen arts of de kinderarts.
En als je zwanger bent of borstvoeding geeft?
Ook hier is het RIVM geruststellend. Het virus lijkt voor zwangeren niet gevaarlijker dan voor andere mensen. Dat een ongeboren kind of een baby via moedermelk besmet raakt, is wereldwijd heel zeldzaam. Borstvoeding en gekolfde melk geven kan gewoon doorgaan.
Zo beperk je muggenbeten bij je kinderen
Een vaccin komt er dus niet snel, en ook medicijnen tegen westnijlkoorts zijn er niet. De belangrijkste bescherming blijft daarom voorkomen dat je gestoken wordt. Op de muggenpagina van het RIVM staan de adviezen, en die zijn goed te doen met kinderen.
- Let op de schemering. De huissteekmug is vooral actief bij het vallen van de avond, ’s avonds en ’s nachts. Speelt je kind dan nog buiten, trek dan een lange broek en lange mouwen aan.
- Houd muggen buiten. Horren voor ramen en deuren helpen, en boven een bedje of wieg kan een klamboe uitkomst bieden.
- Smeer de onbedekte huid in. Volgens het RIVM werken middelen met DEET, picaridine, IR3535 of citrodiol. Kijk op de verpakking vanaf welke leeftijd een middel geschikt is en vraag het bij twijfel aan de apotheek.
- Haal stilstaand water weg. Muggen leggen eitjes in schoteltjes onder bloempotten, regentonnen, dakgoten en opblaasbadjes. Kijk ongeveer eens per week in tuin of op balkon, en gooi het badwater weg als het zwembadje een tijd niet wordt gebruikt.
Het is nu oktober en de piek ligt achter ons, maar op zachte avonden zijn muggen nog actief. Het loont dus om het badje en de regenton nog even na te lopen voordat de tuin de winter in gaat.
Wanneer bel je de huisarts?
Het RIVM raadt aan contact op te nemen met de huisarts of huisartsenpost bij koorts en griepachtige klachten, soms met huiduitslag, als iemand zich duidelijk zieker voelt dan bij een gewone griep. Bel meteen de huisarts of 112 bij verwardheid, sufheid, moeite met praten of als een arm of been niet goed meer beweegt. Dat kunnen tekenen zijn van een hersenontsteking of hersenvliesontsteking, en dan is snelle hulp belangrijk.
Wie westnijlkoorts heeft gehad, kan het volgens het RIVM niet opnieuw krijgen. En de meeste kinderen die ooit gestoken worden door een besmette mug, zullen er nooit iets van merken.
Het voelt een beetje als de vragen die we eerder kregen bij de ebolapatiënt in Leiden. Het nieuws is serieus, maar het risico voor je eigen gezin is klein als je weet hoe het virus zich verspreidt. Bij het westnijlvirus komt het neer op muggen buiten houden en alert zijn op signalen die echt anders zijn dan een gewone griep.
