Bacteriën in Nederland zijn vaker ongevoelig voor antibiotica dan een paar jaar geleden. Dat blijkt uit het rapport NethMap One Health 2026, waarover NU.nl op 18 november schreef. Het RIVM noemt de toename een zorgelijke ontwikkeling. Voor ouders klinkt dat ver weg, maar het raakt een situatie die bijna elk gezin kent: je kind heeft oorpijn, je gaat naar de huisarts, en je komt thuis zonder antibiotica. Hoe die twee met elkaar samenhangen, en wat je zelf kunt doen, zetten we hier op een rij.
Wat het nieuwe rapport laat zien
NethMap brengt elk jaar in kaart hoeveel antibiotica er in Nederland worden gebruikt en hoe vaak bacteriën ongevoelig zijn, ook wel resistent genoemd. Volgens de editie van 2026, die het RIVM publiceerde, kunnen steeds meer bacteriën niet meer worden behandeld met veelgebruikte antibiotica. Het gaat om bacteriën die ernstige infecties zoals bloedvergiftiging veroorzaken, maar ook om gewone aandoeningen zoals een blaasontsteking. Bacteriën zijn onder meer vaker ongevoelig voor amoxicilline, een veelgebruikt antibioticum.
Er is ook een geruststellende kant. Vergeleken met andere landen is de resistentie in Nederland nog steeds laag, en de stijging is in heel Europa te zien. Het probleem zit erin dat artsen vaker moeten uitwijken naar antibiotica die eigenlijk als laatste redmiddel zijn bedoeld, voor heel zieke en kwetsbare patiënten. Worden die vaker gebruikt, dan kunnen bacteriën daar ook ongevoelig voor worden, waarschuwt het RIVM. “Dan zijn er in de toekomst steeds minder behandelmogelijkheden over.”
Waarom je kind bij oorpijn vaak geen antibiotica krijgt
Een middenoorontsteking komt vooral voor bij kinderen onder de 5 jaar. Volgens Thuisarts, de site van de huisartsen, begint zo’n ontsteking meestal met een gewone verkoudheid of keelpijn. Het virus komt via een gangetje vanuit de neus en keel in het middenoor terecht, en vaak komen er bacteriën bij. De druk op het trommelvlies doet veel pijn.
Toch zijn antibiotica bij een middenoorontsteking volgens Thuisarts bijna nooit nodig. De ergste klachten zijn meestal binnen twee tot drie dagen over, daarna geneest het vanzelf. Bij kinderen onder de 2 jaar kan het ruim een week duren. Scheurt het trommelvlies, dan komt er vocht uit het oor (een loopoor) en is de pijn snel weg. Ook dat geneest meestal binnen een week.
Daar komt de link met het nieuws. Hoe vaker antibiotica worden gebruikt, hoe meer kans bacteriën krijgen om ongevoelig te worden. Een kuur die je kind niet nodig heeft, levert dus weinig op en draagt wel bij aan het probleem. Antibiotica hebben bovendien bijwerkingen, zoals misselijkheid, diarree en jeukende vlekken, en ze ruimen ook de goede bacteriën in de darmen op, schrijft Thuisarts. Dat de huisarts afwacht, is dus geen zuinigheid, maar een bewuste keuze.
Wanneer de huisarts wel antibiotica geeft
Afwachten betekent niet dat er nooit een kuur komt. Thuisarts noemt situaties waarin de huisarts bij een middenoorontsteking wel antibiotica kan geven:
- je kind is jonger dan 6 maanden;
- je kind is erg ziek of wordt steeds zieker, krijgt bijvoorbeeld meer koorts, drinkt of eet slecht of wordt suf;
- je kind is jonger dan 2 jaar en heeft aan beide oren een ontsteking;
- na drie dagen zijn koorts en pijn nog niet minder;
- de ontsteking begint met een loopoor, of het oor loopt langer dan een week;
- je kind heeft eerder een oor-operatie gehad.
Herken je een van deze punten, bel dan opnieuw met de huisarts, ook als je net bent geweest. De eerste keuze om af te wachten is geen eindoordeel.
Wat je zelf doet
Bij oorpijn helpt paracetamol volgens Thuisarts vaak goed. Begin daar altijd mee, het werkt goed en heeft de minste bijwerkingen. Neusspray of neusdruppels met zout helpen niet bij een middenoorontsteking, en voor neusspray met xylometazoline is ook geen bewijs. Baby’s laten een oorontsteking vaak anders merken dan met klagen over pijn: ze drinken slecht, huilen snel, zitten aan hun oor en slapen slecht. Peuters kunnen buikpijn hebben, overgeven of hangerig zijn.
Krijgt je kind wel antibiotica, geef ze dan zoals op het recept staat en stop niet zelf eerder, ook niet als het al beter gaat. Overleg bij bijwerkingen eerst met de huisarts. Bel ook als je kind toch zieker wordt, de koorts langer dan drie dagen duurt of terugkomt na een paar dagen zonder koorts. Over koorts bij jonge kinderen schreven we eerder in ons stuk over een koortsstuip herkennen.
En dan het eenvoudigste advies uit het RIVM-bericht: handen wassen. Dat voorkomt dat bacteriën, ook de ongevoelige, zich verspreiden. Thuis, op het kinderdagverblijf en op school is dat de manier waarop je als gezin het meest bijdraagt.



