Sinds donderdagavond 1 oktober ligt er een patiënt met ebola in het Leids Universitair Medisch Centrum. Het gaat om een medewerker van Artsen zonder Grenzen die besmet raakte tijdens een uitzending in de Democratische Republiek Congo, meldt de NOS. Ebola is een ernstige ziekte, en het woord alleen al is genoeg om je ongerust te maken. Zeker als je in de buurt woont, of binnenkort met je kind in het LUMC moet zijn. Daarom de feiten op een rij. Hoe besmettelijk is ebola, en loopt jouw gezin risico?
Wat er is gebeurd
De hulpverlener werd met een Frans privévliegtuig vanuit Congo naar Nederland gebracht. Het toestel landde rond kwart voor acht ’s avonds op Schiphol, waarna de patiënt onder begeleiding van de Koninklijke Marechaussee naar Leiden werd gereden. Daar wordt hij of zij volgens het RIVM in strikte isolatie verpleegd. De identiteit van de patiënt wordt niet bekendgemaakt.
Dat de keuze op Leiden viel, is geen toeval. Het LUMC en het Radboudumc in Nijmegen zijn in Nederland de aangewezen ziekenhuizen voor patiënten met zeer besmettelijke en gevaarlijke virusinfecties uit het buitenland. Het personeel traint daar doorlopend op, vooral de verpleegkundigen.
Loopt jouw gezin risico?
Het korte antwoord is nee. Het LUMC en Artsen zonder Grenzen zeggen allebei dat de komst van deze patiënt geen gevaar oplevert voor mensen in Nederland. Ook het RIVM schrijft dat een ebolapatiënt in Nederland nog niet betekent dat andere mensen besmet raken. Volgens het LUMC lopen ook andere patiënten en bezoekers van het ziekenhuis geen risico, en bezoek is gewoon mogelijk. Heb je een afspraak in het LUMC, met je kind of zelf, dan kun je daar dus gewoon heen.
Dat komt door de manier waarop ebola zich verspreidt. Op de informatiepagina van het RIVM staat dat het virus wordt overgedragen via lichaamsvloeistoffen, zoals bloed, speeksel, braaksel, urine, ontlasting en zweet. Je kunt besmet raken door die vloeistoffen van een zieke aan te raken. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie zijn bloed, ontlasting en braaksel het meest besmettelijk.
Wat ebola niet doet, is dat waar ouders het bangst voor zijn.
- Niet via de lucht. Het RIVM schrijft uitdrukkelijk dat ebola zich niet verspreidt via hoesten of niezen. Het is dus geen griep of corona.
- Niet via muggen. Ook insecten brengen het virus niet over.
- Niet zonder klachten. Iemand is pas besmettelijk vanaf het moment dat de eerste klachten beginnen. Pas als iemand ernstig ziek is, overgeeft, diarree heeft of bloedt, is er kans dat een ander met besmette vloeistoffen in aanraking komt.
De patiënt in Leiden ligt in strikte isolatie, en de zorgverleners werken in volledige beschermende pakken. Infectioloog Anna Roukens van het LUMC zegt tegen Omroep West dat het aan- en uittrekken van die pakken volgens strikte protocollen gaat. Wie geen direct contact heeft met de patiënt, en dat is iedereen buiten dat team, komt dus ook niet in de buurt van besmette lichaamsvloeistoffen.
Wij snappen dat geruststellende woorden minder sterk binnenkomen dan het woord ebola. Maar hier is de geruststelling echt gebaseerd op hoe het virus werkt, en niet op hoop.
Hoe gevaarlijk ebola is voor wie het krijgt
Voor de patiënt zelf is ebola wel ernstig. Het begint volgens het RIVM vaak met hoge koorts, hoofdpijn en spierpijn. Daarna kunnen misselijkheid, overgeven, diarree en bloedingen volgen. Er is geen behandeling die het virus zelf bestrijdt, wel ondersteunende zorg zoals vocht en zuurstof. Roukens noemt tegenover Omroep West een sterfte van dertig tot vijftig procent. Het RIVM spreekt op zijn site van meer dan de helft.
Wie wel meer risico loopt, zijn mensen die tijdens een uitbraak veel en zonder bescherming in contact komen met zieken. Denk aan artsen, verpleegkundigen en familieleden die voor een patiënt zorgen. Dat is ook precies waarom deze hulpverlener besmet raakte. Artsen zonder Grenzen werkt in Congo midden in een grote uitbraak, onder zware omstandigheden.
Wat er gebeurt als iemand mogelijk besmet is
Het RIVM beschrijft de vaste aanpak. De tijd tussen besmetting en ziek worden is 2 tot 21 dagen, gemiddeld een week. Mensen die in contact zijn geweest met een besmet persoon, worden drie weken gevolgd. Worden ze ziek, dan kunnen ze meteen worden opgenomen. Blijven ze drie weken gezond, dan zijn er geen verdere maatregelen nodig. Artsen in Nederland moeten elke verdenking van ebola melden bij de GGD.
Een vaccin tegen sommige vormen van ebola bestaat sinds 2015, maar is in Nederland niet verkrijgbaar. Dat is ook niet nodig voor wie hier woont. Het vaccin is bedoeld voor mensen die in een uitbraakgebied in contact zijn geweest met patiënten.
Hoe je het uitlegt aan je kind
Kinderen vangen dit soort nieuws op, op school of via een filmpje. Houd het simpel en eerlijk. Er is iemand ziek geworden die in een ver land mensen hielp, en die wordt nu goed verzorgd in een ziekenhuis. De ziekte gaat niet door de lucht, en daarom kunnen andere mensen het niet zomaar krijgen. Voor jonge kinderen is dat genoeg. Oudere kinderen vinden het vaak interessant om te horen waarom artsen speciale pakken dragen.
Ga je zelf binnenkort naar een land in Afrika waar ebola voorkomt, kijk dan van tevoren naar de reisadviezen van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Wil je meer weten over infectieziekten die hier wel makkelijk rondgaan, lees dan ons stuk over mazelen en de vaccinatiegraad in Nederland.
