Wie bij de tandarts in de stoel ligt, gaat ervan uit dat de persoon met de spuit weet wat hij doet. In het Belgisch-Limburgse geval dat deze week naar buiten kwam, was dat niet zo. Een tandarts wordt ervan verdacht twee medewerkers zonder de juiste diploma’s patiënten te hebben laten verdoven en tanden te hebben laten ontzenuwen. Dat meldt VRT NWS op basis van een persbericht van het arbeidsauditoraat. Ook het AD en HLN berichtten erover.
Het verhaal kwam aan het licht doordat de twee medewerkers half augustus zelf naar de politie stapten. Ze verklaarden dat ze onder druk werden gezet om behandelingen te doen waarvoor ze niet bevoegd waren, en dienden ook een klacht in wegens bedreiging. Er volgden huiszoekingen op vier plaatsen. Daarnaast is er een fraudeonderzoek, want de behandelingen werden gedeclareerd via het nummer van de tandarts bij het RIZIV, de Belgische ziekteverzekering. Volgens een eerste berekening gaat het voor 2021 om een mogelijk onterecht voordeel van meer dan 188.000 euro. Het onderzoek loopt nog.
Dit is een Belgische zaak en er is geen aanwijzing dat er in Nederland iets vergelijkbaars speelt. Toch roept het een vraag op die elke ouder zich wel eens stelt als er een onbekend gezicht aan de stoel van haar kind staat. Wie is dit eigenlijk, en mag die dit wel?
Wie mag in Nederland wat bij de tandarts
In Nederland regelt de Wet BIG welke zorgverleners welke handelingen mogen doen. Een aantal ingrepen is voorbehouden, omdat ze bij een fout echte schade kunnen doen. Een verdovingsprik is zo’n voorbehouden handeling, en boren of een wortelkanaal behandelen valt er ook onder. De tandarts is daarvoor zelfstandig bevoegd.
Dat betekent niet dat alleen de tandarts ooit een spuit vasthoudt. Een assistent mag een voorbehouden handeling uitvoeren in opdracht van de tandarts, maar alleen onder voorwaarden. Beroepsvereniging KNMT zet die op een rij in haar uitleg over taakdelegatie aan assistenten. De tandarts stelt de indicatie, legt de opdracht per patiënt vast, moet ervan overtuigd zijn dat de assistent het kan, en er moet een geregistreerde tandarts fysiek in de praktijk aanwezig zijn om in te grijpen. Toezicht op afstand is niet genoeg. De assistent moet zelf ook beoordelen of ze bekwaam is, en de patiënt informeren.
Een mondhygiënist heeft een eigen positie. Die mag een paar dingen zelfstandig, zoals een eerste gaatje behandelen, maar volgens de KNMT geen verdoving geven zonder opdracht van een tandarts die in het BIG-register staat.
Het verschil met de Belgische zaak zit dus niet in de vraag of een ander dan de tandarts ooit iets mag doen. Het zit in de voorwaarden. Een medewerker die onder druk wordt gezet om iets te doen wat ze niet heeft geleerd, voldoet daar per definitie niet aan.
Zo zoek je de tandarts op in het BIG-register
De titel tandarts is beschermd. Wie zich zo noemt, moet in het BIG-register staan, en dat register kun je zelf raadplegen. Je zoekt op naam, op beroep of op BIG-nummer. Dat laatste is het betrouwbaarst, omdat iemand in het register kan staan onder een andere achternaam dan die op het naambordje. Het register gebruikt de naam zoals die in de basisregistratie personen staat, en bij een getrouwde tandarts kan dat de naam van de partner zijn.
Vind je iemand niet, dan betekent dat niet meteen dat er iets mis is. Controleer de spelling en probeer het BIG-nummer, dat de praktijk je op verzoek gewoon kan geven. Staat er bij een zorgverlener een maatregel, zoals een beperking of een doorhaling, dan is dat in het register terug te vinden.
Houd er rekening mee dat assistenten en preventieassistenten niet in het register staan. Dat hoeft ook niet, want het is geen BIG-beroep. Bij hen gaat het er dus niet om of ze erin staan, maar of de tandarts die de opdracht geeft er wel in staat en in de praktijk aanwezig is.
Wat je als ouder gewoon kunt vragen
Een kind in de stoel is een ander verhaal dan jezelf. Je kind kan niet zeggen dat de prik anders voelde dan vorige keer, en een wortelkanaalbehandeling bij een kind is geen routineklus. Het is heel normaal om vooraf te vragen wie de behandeling doet. Een goede praktijk vindt dat geen lastige vraag. Handige vragen zijn bijvoorbeeld deze.
- Wie geeft de verdoving, en is dat de tandarts of een assistent in opdracht?
- Is de tandarts in de praktijk als een assistent iets voorbehoudens doet?
- Wat is het BIG-nummer van de behandelend tandarts?
- Staat in het dossier van mijn kind wie de behandeling heeft uitgevoerd?
Kijk ook even naar de nota. Daarop hoort te staan welke behandeling er is gedaan. Staat er iets op wat je niet herkent, of een behandeling waarbij jij de tandarts nooit hebt gezien, vraag dan om uitleg. Een declaratie via het nummer van de tandarts terwijl iemand anders zonder bevoegdheid behandelde, was in België precies het tweede probleem.
Het grootste deel van de assistenten doet dit werk zorgvuldig en goed opgeleid, en taakdelegatie maakt tandartszorg juist beter bereikbaar. Het punt is dat je als ouder mag weten wie wat doet. Wie zich daar vooraf een beetje in verdiept, merkt ook sneller als iets niet klopt. Dat geldt trouwens ook voor andere zorg rond je kind, zoals een EHBO-cursus voor baby en kind waarbij je zelf leert wat je in de eerste minuten wel en niet moet doen.
Waar je terechtkunt als het niet klopt
Twijfel je na een behandeling, begin dan bij de praktijk zelf. Elke tandarts in Nederland moet een klachtenregeling hebben en aangesloten zijn bij een geschilleninstantie. Kom je er samen niet uit, dan kun je daar een klacht indienen.
Heb je het vermoeden dat iemand structureel handelingen doet waarvoor hij of zij niet bevoegd is, of dat iemand zich tandarts noemt zonder in het register te staan, dan is dat een zaak voor de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Daar kun je terecht via het Landelijk Meldpunt Zorg. De Belgische zaak laat overigens zien dat het vaak de medewerkers zelf zijn die aan de bel trekken, en niet de patiënten. Des te beter dat je als ouder weet waar de grens ligt.
