Er zit een moment in elke week waarop je een T-shirt in je handen hebt en beslist of het nog kleding is of alvast een poetsdoek. Bij ons lag die grens jarenlang bij gras en bij tomatensaus, tot ik erachter kwam dat ik het bij allebei precies verkeerd deed. Gras had ik moeten voorbehandelen met iets alcoholisch en niet met water, en de saus had ik nooit in de droger mogen stoppen.
Dat laatste is de enige echte regel in dit hele verhaal. Warmte zet een vlek vast, en een vlek die de droger of het strijkijzer heeft gezien krijg je er in de regel niet meer uit. Alles wat je in de wasmand gooit en daarna vergeet, controleer je dus vóór je het droogt en niet erna.
Wat je in huis wilt hebben
- Galwas of galzeep. Het werkpaard voor eiwit- en vetvlekken. Te koop bij Albert Heijn, Jumbo, Kruidvat en de Action, in een fles of als staafje.
- Bleekmiddel op zuurstofbasis, in poedervorm. Denk aan de bekende vlekkenverwijderaars in een kuipje. Werkt op gekleurd wasgoed, in tegenstelling tot chloor, dat je bij kinderkleding gewoon buiten de deur houdt.
- Schoonmaakazijn. Supermarkt, een euro of twee. Voor kalk, voor geurtjes en voor het verzachten van hardnekkig ingetrokken vuil.
- Wasbenzine of vlekkenwater. Bij de drogist en de bouwmarkt. Alleen voor vet en olie, en alleen in een geventileerde ruimte.
- Een oude tandenborstel en een paar witte doeken. Wit, omdat gekleurde doeken hun eigen kleur op je kleding kunnen afgeven zodra ze nat worden.
Dit is samen geen twintig euro en het vervangt zo ongeveer alle dure vlekkensprays die per vlek beloven te werken.
Per vlek: wat werkt
Gras. De groene kleur zit in plantensappen die niet in water oplossen. Deppen met water maakt de vlek dus alleen groter. Wat wel werkt is spiritus of gewone handalcohol op een witte doek, van de buitenkant naar het midden deppen tot de doek groen wordt. Daarna galzeep erop en normaal wassen. Bij witte kleding kun je er achteraf nog een bleekmiddel op zuurstofbasis overheen doen.
Modder. Niets doen. Dat is echt de hele truc: laat het opdrogen en borstel het er dan uit met een droge borstel. Wat er dan nog zit, was je met galzeep. Wie natte modder gaat uitspoelen wrijft de kleideeltjes juist de vezel in.
Bloed. Koud water, altijd. Warm water stolt het eiwit en dan zit het vast. Direct spoelen onder de koude kraan haalt het grootste deel eruit, en voor de rest laat je het een half uur in koud water met een scheut galwas weken. Bij een ingedroogde vlek werkt hetzelfde, alleen duurt het weken langer.
Fruit en limonade. Meteen spoelen met heet water, en dan bedoel ik zo heet als de stof aankan. Fruitvlekken zijn suikerachtig en verdwijnen vaak alleen al daardoor. Wat achterblijft is de kleurstof, en daar heb je bleekmiddel op zuurstofbasis voor nodig. Rode bes en zwarte bes zijn de lastigste.
Chocolade en tomatensaus. Eerst het vaste deel eraf schrapen met een botermes, want als je gaat wrijven verdeel je alleen maar. Daarna galzeep, laten intrekken, en wassen op de hoogste temperatuur die het wasetiket toestaat. Bij tomatensaus helpt het als de kleding daarna nog even in de zon hangt, want zonlicht breekt de rode kleurstof af.
Viltstift en balpen. Alcohol op een doek, en eronder een tweede doek om op te vangen wat er doorheen komt. Dit is een vlek waarbij je moet accepteren dat het soms niet lukt, zeker bij permanent marker. Bij balpen op katoen is de kans redelijk groot dat het wel weggaat.
Verf. Kijk op de verpakking. Bij watergedragen verf is snel spoelen met lauw water genoeg, en dan gaat het er meestal helemaal uit. Bij verf op terpentinebasis heb je terpentine nodig, en dan is de vraag of het T-shirt dat waard is.
Zonnebrand. Die gele plek op witte kleding komt van de uv-filters en die reageren met ijzer in het water. Galzeep en daarna zuurstofbleek is de beste kans, en veel verder dan aanzienlijk lichter maken kom je vaak niet.
Wat ik heb geleerd van drie jaar te laat kijken
De reden dat vlekken bij kinderen zo vaak blijven zitten is niet dat kinderkleding smeriger wordt, maar dat de was in een gezin een lopende band is waar niemand naar kijkt. Kleding gaat in de mand, de mand gaat in de machine, en pas bij het opvouwen zie je de vlek. Dan is hij door de droger geweest.
Wat bij ons het verschil maakte was een klein bakje met koud water op de bijkeuken. Wat gevlekt is gaat daar meteen in, en de rest gaat gewoon in de mand. Dat kost tien seconden op het moment dat het gebeurt en het scheelt me een half kledingkastje per jaar. Ik ben er niet trots op dat het zo lang duurde voordat ik dat bedacht, want het is nauwelijks een idee te noemen.
De tweede les gaat over volgorde. Zet nooit een gewassen kledingstuk in de droger zonder ernaar te kijken, ook niet als je zeker weet dat de vlek eruit is. Als hij er half in zit is dat het moment waarop je hem definitief maakt, en een tweede wasbeurt kost je vrijwel niets.
En dan de derde, die je met tegenzin aanneemt: sommige vlekken gaan er niet uit. Een witte gympie met gras erop wordt geen witte gympie meer. Er is een categorie kleding die je koopt in de wetenschap dat hij binnen een jaar getekend is, en dat is precies waarom een deel van de kinderkleding tweedehands mag zijn. De schoolfoto verdien je een keer per jaar, de rest van het jaar is klimrek.
