Je tekent een jaarcontract bij een nieuwe werkgever, en een paar weken later blijkt dat je zwanger bent. Dat overkwam een vrouw die er haar verhaal over vertelde aan LINDA.nl, schrijft Kek Mama. Toen ze haar werkgever belde, kreeg ze geen felicitatie maar alleen “wat erg voor je” te horen. Daarna werkte ze haar hele zwangerschap extra hard om zich te bewijzen. Herkenbaar voor veel vrouwen, en precies daarom goed om te weten wat de regels zijn. Want wie zwanger is in een proeftijd of met een tijdelijk contract, heeft meer bescherming dan vaak wordt gedacht.
Moet je vertellen dat je zwanger bent?
Nee, niet bij een sollicitatie. Volgens het College voor de Rechten van de Mens ben je niet verplicht om te melden dat je zwanger bent of wilt worden, en mag een werkgever in een sollicitatiegesprek niet vragen naar je kinderwens, zwangerschap of kinderopvang. Een werkgever kan je achteraf ook niet ontslaan omdat je het niet vertelde. Vertel je het wel, dan mag je om die reden niet worden afgewezen. Dat geldt ook voor een tijdelijke baan en voor werk via een uitzendbureau.
Ben je eenmaal in dienst, dan moet je je zwangerschap uiterlijk drie weken voordat je zwangerschapsverlof begint melden. Eerder mag, en is vaak verstandig, omdat je werkgever dan kan plannen en je werk zo nodig kan aanpassen.
Zwanger in je proeftijd
Controleer eerst of een proeftijd wel is toegestaan. Bij een tijdelijk contract van zes maanden of korter mag geen proeftijd worden afgesproken. Bij een contract van langer dan zes maanden maar korter dan twee jaar is de hoofdregel maximaal één maand; een cao kan hiervan afwijken. Bij een vast contract of een tijdelijk contract van minstens twee jaar is het maximum twee maanden. Dat staat in de uitleg van de Rijksoverheid over de proeftijd. Een jaarcontract betekent dus niet automatisch dat je twee maanden in proeftijd zit.
In een proeftijd kan een werkgever het contract normaal gesproken zonder opgaaf van reden opzeggen. Maar zwangerschap is een uitzondering. Het College schrijft dat het verbod op onderscheid vanwege zwangerschap zonder beperking geldt, ook voor een proeftijdcontract. Een werkgever mag je contract dus niet (mede) vanwege je zwangerschap beëindigen. Zegt je werkgever in je proeftijd op en heb je het vermoeden dat je zwangerschap de reden is, dan kun je dat laten toetsen.
Het woord mede is belangrijk. Ook als de zwangerschap maar één van de redenen is, is het al verboden onderscheid.
Zwanger met een jaarcontract
Hier zit de meeste onzekerheid, want een tijdelijk contract loopt gewoon af. De Rijksoverheid zet de regels op een rij.
- Je werkgever hoeft je contract niet te verlengen. Maar je zwangerschap mag niet de reden zijn. Dan maakt je werkgever direct onderscheid tussen mannen en vrouwen, en dat is zwangerschapsdiscriminatie.
- Je contract mag niet worden ingekort of omgezet. Een werkgever mag de duur van je tijdelijke contract niet inkorten vanwege je zwangerschap, en een vast contract niet vervangen door een tijdelijk.
- Een verlenging uitstellen vanwege je zwangerschap of verlof mag niet. Het College noemt het aanbieden van een nieuw contract dat pas na het bevallingsverlof ingaat als voorbeeld van zwangerschapsdiscriminatie. Het gaat om benadeling vanwege je zwangerschap of moederschap.
- Tussentijds opzeggen mag niet zomaar. Tijdens je zwangerschap mag je werkgever een tijdelijk contract niet zomaar voor de einddatum beëindigen, schrijft het UWV.
Heb je een vast contract, dan geldt een opzegverbod. Je mag niet worden ontslagen tijdens je zwangerschap, tijdens je zwangerschaps- en bevallingsverlof en in de eerste zes weken na dat verlof. Alleen in uitzonderlijke gevallen kan het wel, bijvoorbeeld als het bedrijf stopt of bij ernstig wangedrag.
Wat er gebeurt met je verlof en uitkering
Je hebt recht op minstens zestien weken zwangerschaps- en bevallingsverlof, met een uitkering die het UWV via je werkgever betaalt. Loopt je tijdelijke contract af tijdens je verlof, dan houd je die uitkering gewoon, schrijft het UWV. De einddatum verandert niet.
Stopt je contract al eerder, dan kun je in sommige gevallen alsnog de uitkering krijgen. Je contract moet dan binnen tien weken voor je uitgerekende datum stoppen. Valt je contract daarbuiten, dan kun je misschien eerst een WW-uitkering krijgen en later alsnog een zwangerschaps- en bevallingsuitkering aanvragen. Ben je na je verlof werkloos omdat je contract tijdens het verlof afliep, dan kun je ook WW aanvragen.
Loopt je contract tijdens het verlof af, controleer dan bij UWV hoe de betaling wordt voortgezet. UWV vraagt rond het einde van je dienstverband naar je rekeningnummer en betaalt daarna wekelijks rechtstreeks aan jou. Weet je werkgever bij de aanvraag al dat het contract tijdens je verlof eindigt, dan kan die dat doorgeven zodat UWV vanaf het begin rechtstreeks betaalt. Het aflopen van je loonbetaling betekent dus niet automatisch dat ook je zwangerschaps- en bevallingsuitkering stopt.
Welke verlofregelingen er nog meer zijn rond de geboorte, voor jou en je partner, lees je in ons overzicht van het verlof rond de geboorte.
Wat je doet als het misgaat
Zwangerschapsdiscriminatie komt vaker voor dan veel mensen denken. Uit onderzoek van het College blijkt dat 43 procent van de werkende of werkzoekende vrouwen te maken krijgt met (vermoedelijke) discriminatie vanwege zwangerschap of moederschap. Een paar stappen als je denkt dat het jou overkomt.
- Schrijf alles op. Noteer wanneer je je zwangerschap meldde, wat er werd gezegd en wanneer je hoorde dat je contract niet werd verlengd. Bewaar mails en berichten.
- Vraag naar de reden. Vraag schriftelijk waarom je contract niet wordt verlengd. Een werkgever die een andere reden noemt, zoals je functioneren, moet die kunnen onderbouwen.
- Vraag juridisch advies. Het UWV raadt aan om advies te vragen bij je rechtsbijstandsverzekeraar, je vakbond of het Juridisch Loket.
- Laat het toetsen. Je kunt het College voor de Rechten van de Mens om een oordeel vragen. Word je ontslagen tijdens je zwangerschap of verlof, dan kun je volgens de Rijksoverheid binnen twee maanden de rechter vragen het ontslag ongedaan te maken, of een vergoeding vragen bij de kantonrechter.
Wat ons betreft is het verhaal uit LINDA.nl vooral een herinnering dat je je niet hoeft te verontschuldigen voor een zwangerschap. Je hoeft je niet dubbel te bewijzen en je kraamtijd is van jou. De wet staat daarin aan jouw kant, ook als je net begonnen bent.
