Waarom is de lucht blauw? Waarom moet ik mijn pyjama aan? Waarom is het nu al bedtijd? En na elk antwoord gewoon weer een nieuw waarom. Vadercoach Marloes Craenen kreeg deze week bij J/M Ouders de vraag van een vader die er gek van werd. Overdag vond hij de nieuwsgierigheid van zijn zoon prachtig, maar ’s avonds na het werk merkte hij dat hij steeds korter antwoordde en soms uitviel. Daarna voelde hij zich schuldig.
Het is een vraag die moeders net zo goed herkennen. Craenens tips zijn praktisch en werken voor elke ouder. Eerst kort waarom je peuter dit doet, daarna de vijf tips.
Waarom je peuter zoveel vraagt
De waarom-fase begint bij veel kinderen rond hun derde en kan een flinke tijd duren. Het hoort bij een normale ontwikkeling. Door te vragen leert je kind hoe dingen samenhangen, oefent het met taal en leert het redeneren. Waarom gebeurt iets, en wat gebeurt er dan?
Craenen wijst op nog iets. Een waarom-vraag is vaak ook een manier om contact te maken. Je kind heeft de hele dag indrukken opgedaan, en op het moment dat jij er eindelijk bent, komt alles eruit. Daarom vallen de meeste vragen precies op de momenten dat jij moe bent, zoals rond bedtijd. Het is geen pesterij, het is je kind dat zich met jou wil verbinden.
Handig om te weten is ook dat niet elk waarom een echte vraag is. ‘Waarom is de lucht blauw’ wil je kind echt weten. ‘Waarom moet ik nu slapen’ betekent vaak gewoon ‘ik wil nog niet’. Bij dat tweede helpt een lange uitleg weinig. Een kort en vriendelijk antwoord met een duidelijke grens werkt dan beter, zoals ‘omdat je lijf nu rust nodig heeft, en morgen mag je weer spelen’.
Vijf tips van de vadercoach
- Vertraag en kom op het niveau van je kind. De vragen irriteren volgens Craenen vooral als je zelf al tien stappen verder bent, in gedachten op de bank of al op je werk. Voor je kind bestaat naar bed gaan uit tien kleine stapjes, van opruimen tot tandenpoetsen, en onderweg komen er vragen bij. Neem de tijd voor dat ritueel in plaats van het af te raffelen.
- Draai het om en stel zelf de waarom-vraag. Vraag je kind waarom het dat programma zo leuk vindt, of waarom het boos wordt. Eén vraag tegelijk, uit echte interesse, en geen kruisverhoor. Wacht daarna even af. Volgens Craenen hebben kinderen soms 5 tot 20 seconden nodig om een antwoord te bedenken. Die stilte voelt lang, maar is precies de ruimte die je kind nodig heeft.
- Vang je irritatie op tijd op. Merk je dat het plezier omslaat in ergernis, neem dan afstand voordat je het kookpunt bereikt. Craenen leert ouders om drie tellen in te ademen naar de buik en vijf tellen uit. Hoe eerder je dat doet, hoe beter. Je zoomt even uit en ziet daarna weer wat er eigenlijk gebeurt.
- Zorg dat je zelf niet leeg bent. Ben je moe, plan dan bewust iets wat je energie geeft. Zit je hoofd nog op je werk, schrijf op wat je niet mag vergeten en sluit dan in gedachten de deur. Heb je rust nodig, vraag je partner het over te nemen. Een ouder met wat ruimte in het hoofd heeft veel meer geduld voor het honderdste waarom.
- Je hoeft niet altijd het antwoord te geven. Vraag terug wat je kind zelf denkt, of zoek het samen op. Dat geeft je kind zelfvertrouwen en stimuleert het om zelf na te denken. En het haalt bij jou de druk weg om alles te moeten weten.
Als je het antwoord zelf niet weet
Die laatste tip verdient nog wat extra aandacht. Craenen merkt dat veel vaders het lastig vinden als ze een antwoord schuldig moeten blijven. Ze willen hun kind uitleggen hoe de wereld werkt en voelen zich tekortschieten als dat niet lukt. Die spanning maakt het extra moeilijk om geduldig te blijven. Dat geldt voor veel moeders net zo goed.
Maar ‘dat weet ik eigenlijk niet, zullen we het samen opzoeken?’ is een prachtig antwoord. Je laat je kind zien dat niet weten heel normaal is en dat je dingen kunt uitzoeken. Een bibliotheekboek over het weer, de dieren of het lichaam kan zo’n vraag ook omzetten in iets wat jullie samen doen. Sommige vragen zijn lastiger, zoals waar baby’s vandaan komen. Daarvoor schreven we eerder hoe je dat uitlegt aan een kleuter.
De waarom-fase gaat ook weer voorbij. Wat blijft, is de ervaring van je kind dat het bij jou alles mag vragen. Dat is iets wat je later, als de vragen over vriendschappen, school en het leven gaan, heel goed kunt gebruiken.
