De opvang is geregeld, het contract ligt op tafel en dan komt de vraag die de meeste ouders een week voor zich uit schuiven: hoe vraag je die kinderopvangtoeslag nu eigenlijk aan? Het antwoord is minder ingewikkeld dan de reputatie van de toeslagen doet vermoeden. Je hebt een DigiD nodig, een contract met de opvang en een eerlijke schatting van wat jullie dit jaar samen verdienen. De rest is invullen. Het venijn zit hem niet in het formulier, maar in het uitstel: de toeslag werkt maar een beperkt aantal maanden terug, in de praktijk drie, dus elke maand die je laat liggen is geld dat je niet meer terugziet.
Wat je bij de hand wilt hebben
Ga niet beginnen met de gedachte dat je het onderweg wel opzoekt. Het aanvraagscherm laat je niet halverwege rustig een contract zoeken zonder dat je opnieuw moet inloggen. Leg dit klaar:
- Je DigiD, en die van je partner. Aan te vragen via digid.nl. Heb je er nog geen, reken dan op een paar dagen wachten op de brief met de activeringscode.
- Het contract van de opvang. Daar staan de startdatum, het uurtarief en het aantal uren per maand in.
- Het registratienummer van de opvang. Dat is het LRK-nummer, te vinden in het Landelijk Register Kinderopvang. De opvang zet het meestal gewoon op het contract of op de factuur.
- De burgerservicenummers van jou, je partner en je kind. Die staan op het paspoort of de identiteitskaart, en van je kind ook op de brief van de gemeente na de geboorteaangifte.
- Een schatting van jullie jaarinkomen. Pak de laatste loonstrook en vermenigvuldig, of kijk in de app van je werkgever. Ben je ondernemer, gebruik dan je eigen prognose en niet het jaar ervan daarvoor.
- Je rekeningnummer, op naam van jou of je partner.
Ik heb thuis de gewoonte om dit lijstje in één map op de laptop te zetten voordat ik ook maar inlog. Dat klinkt overdreven voor een aanvraag van een half uur, maar de helft van de fouten die later tot een terugvordering leiden ontstaat doordat iemand een getal uit zijn hoofd invult om maar door te kunnen.
Zo doe je de aanvraag
- Controleer eerst of je recht hebt. De hoofdregel is dat beide ouders werken, studeren of een traject naar werk volgen. Ben je alleenstaand, dan geldt dat voor jou. Werkt een van jullie niet, dan wordt het per situatie bekeken en is een blik op de voorwaarden vooraf verstandiger dan een aanvraag achteraf terugdraaien.
- Controleer of de opvang geregistreerd is. Zonder LRK-nummer geen toeslag, ook niet als de opvang zelf zegt dat het goed komt. Dat geldt net zo goed voor een gastouder: die moet via een geregistreerd gastouderbureau werken. Zoek het nummer op in het Landelijk Register Kinderopvang en leg het naast je contract.
- Log in op mijn toeslagen met je DigiD. Heb je een toeslagpartner, dan geef je die op en bevestigt hij of zij de aanvraag ook.
- Vul de gegevens van de opvang in. Het soort opvang, het LRK-nummer, de startdatum, het uurtarief en het aantal uren per maand. Neem die uren over van het contract en rond niet af naar boven, want de definitieve afrekening gaat later uit van wat je werkelijk hebt afgenomen.
- Vul jullie geschatte jaarinkomen in. Dit is het onderdeel waar het misgaat. Schat aan de ruime kant in plaats van krap: valt je inkomen mee, dan krijg je geld terug, valt het tegen, dan moet je terugbetalen.
- Verstuur de aanvraag en bewaar de bevestiging. Je krijgt een beschikking waarin staat wat er per maand wordt uitbetaald. Leg die naast de eerste factuur van de opvang en kijk of het bedrag ongeveer klopt met wat je zelf verwachtte.
- Zet een herinnering in je agenda. Elke wijziging in inkomen, uren of opvangsoort geef je door, en het loont om twee keer per jaar zelf te controleren of het nog klopt. Dat kost tien minuten en voorkomt een naheffing waar je een jaar later niets meer aan kunt doen.
Waar het in de praktijk misgaat
De grootste denkfout is dat een toeslag iets is wat je één keer regelt. Dat is niet zo. Het is een voorschot op een berekening die pas na afloop van het jaar definitief wordt, en die berekening kijkt naar jullie werkelijke inkomen en naar de uren die je werkelijk hebt afgenomen. Ga je in maart meer werken, wisselt je kind van dagdelen, of krijgt je partner een andere baan, dan verandert het bedrag. Geef je dat niet door, dan loopt het verschil rustig maanden op zonder dat iemand aan de bel trekt.
De tweede valkuil is het uurtarief. De overheid vergoedt tot een maximum per uur, en zit je opvang daarboven, dan betaal je dat verschil zelf. Dat maximum verandert jaarlijks, dus vergelijk het bij het tekenen van een nieuw contract opnieuw. Wat mij betreft is dat het enige getal waar je bij het kiezen van een opvang echt op moet letten, want het scheelt over een heel jaar meer dan alle kleine verschillen in het pakketje bij elkaar.
Een derde ding dat ouders verrast: de toeslag wordt uitbetaald rond de twintigste van de maand ervoor, terwijl de opvang meestal aan het begin van de maand incasseert. In die eerste weken sta je dus even voor. Weet dat, dan schrik je niet.
En dan de keuze zelf
Het aanvragen is administratie, en administratie is zelden de reden dat een kind het naar zijn zin heeft. Terwijl je toch in de papieren zit, is dit het moment om nog eens te kijken naar wat je hebt gekozen. Wij hebben destijds vooral gelet op de buitenruimte, en achteraf was dat de beste maatstaf die we hadden: hoe een opvang met de tuin en het buiten spelen omgaat zegt meer over de dagelijkse gang van zaken dan welke folder ook. Twijfel je nog of opvang wel bij jullie gezin past, dan is de vraag hoe natuurlijk kinderopvang eigenlijk is een eerlijker startpunt dan het rekensommetje. En werk je op dit moment niet, maar is een baan wel het plan, dan is de volgorde omgekeerd: eerst kijken wat er aan werk bij je past, daarna pas de opvanguren erop afstemmen.
De actuele voorwaarden, termijnen en maximumtarieven staan bij de Rijksoverheid over kinderopvangtoeslag. Dat is de plek om te controleren wat er dit jaar geldt, want dit is bij uitstek een regeling die elk jaar op de details verandert. Doe de aanvraag in de week dat het contract getekend is, niet in de week dat de eerste factuur binnenkomt, en je hebt er verder nauwelijks omkijken naar.
