Een stijlvol geklede Fransman met een blonde bob en een gekrulde snor, die in elke video staat te schaduwboksen. Sinds 18 september ging hij viraal op TikTok en Instagram, met tientallen miljoenen views. Grote kans dat jouw kind hem ook voorbij heeft zien komen. Alleen bestaat hij niet. Het is een AI-personage, en achter de grappige filmpjes zit vooral een poging om mensen een zelfgemaakte cryptomunt te laten kopen. Een mooi aanknopingspunt om met je kind te praten over wat echt is online, en wie er eigenlijk aan verdient.
Wat er aan de hand is
De NOS zocht uit hoe het zit met Jean Phil, zoals het personage zichzelf noemt. De video’s zijn gemaakt met een AI-tool waarmee je in een bestaande video een persoon kunt vervangen door een ander, terwijl de rest gewoon blijft staan. Dat kost een paar muisklikken. De onbekende maker promoot via het account een eigen cryptomunt, en verdient volgens openbare data van die munt een klein percentage aan elke keer dat mensen ermee handelen. Dat zou tot nu toe ongeveer 250.000 dollar hebben opgeleverd.
Volgens de NOS duiken er steeds meer van zulke personages op. Sommige kijkers dachten dagenlang dat hij echt was, anderen waren teleurgesteld in zichzelf toen ze het doorhadden. Sinds augustus geldt nieuwe Europese wetgeving waardoor AI-content in veel gevallen een digitaal watermerk moet krijgen, maar bij dit account was dat volgens de NOS maar bij één video te zien. Een label waar je op kunt vertrouwen is er dus nog niet altijd.
Waarom dit voor kinderen extra lastig is
Volwassenen trappen er al in, en kinderen hebben het nog moeilijker. Jonge kinderen zien het verschil tussen een grap, een verhaal en reclame nog niet goed. Een grappig figuur dat steeds terugkomt in hun feed voelt al snel als een bekende. En juist dat vertrouwen is wat zulke accounts willen opbouwen, voordat ze iets gaan verkopen.
Bij crypto komt daar nog iets bij. Een munt die viral gaat, voelt als iets waar iedereen nu aan meedoet. Tieners die zakgeld of een bijbaantje hebben, kunnen in de verleiding komen om mee te doen. Wij schreven al eerder over spelmunten in games en het zakgeld van je kind, en het principe is hetzelfde. Wie iets gratis en leuk aanbiedt, wil daar meestal later iets voor terug.
Zo praat je erover met je kind
Je hoeft geen expert te zijn in AI of crypto om dit gesprek te voeren. Het werkt het best als je samen kijkt, in plaats van te waarschuwen vanaf de zijlijn. Een paar vragen die helpen.
- Wie is dit eigenlijk? Zoek samen op wie er achter een account zit. Staat er nergens een naam, een bedrijf of een echt verhaal? Dan is dat al een signaal.
- Wat wil dit account van je? Kijken, volgen, kopen, doorsturen? Leer je kind dat elk populair account iets wil, ook als het grappig is.
- Waar wordt iemand rijk van? Bij Jean Phil is het antwoord duidelijk. Elke keer dat iemand de munt koopt of verkoopt, verdient de maker. Dat maakt het voor kinderen ineens heel concreet.
- Zou je het merken als het nep was? Laat je kind zelf zoeken naar rare details. Handen, ogen, achtergronden die niet kloppen. Het is een spel, en het traint hun blik.
Bij jonge kinderen houd je het simpel. Sommige mensen op filmpjes zijn gemaakt door een computer, en soms willen de makers je iets laten kopen. Bij oudere kinderen kun je verder gaan. Leg uit wat een pump-and-dump is, iets waarbij een munt kunstmatig populair wordt gemaakt en de maker daarna met winst verkoopt. Volgens de NOS is dat sinds 2024 verboden, en bij deze munt bleek het tot nu toe niet het geval. Maar het idee erachter is goed om te kennen.
Afspraken die echt werken
Het verbieden van TikTok lost dit niet op, want het filmpje komt via vrienden toch wel binnen. Wat beter werkt, is een paar heldere afspraken en vooral een open deur.
- Je kind koopt niets online zonder het eerst met jou te bespreken. Dat geldt voor crypto, skins en abonnementen.
- Twijfel je of iets echt is? Dan laat je het aan papa of mama zien, en niemand wordt boos.
- Deel nooit je gegevens of die van je ouders met een account dat je niet kent.
- Kijk af en toe samen door de For You-pagina. Niet om te controleren, maar omdat je dan ziet wat je kind ziet.
Die laatste is misschien de belangrijkste. Eerder schreven we over hoe je met je kind praat over enge video’s op TikTok die nep zijn, en daar geldt hetzelfde. Kinderen vertellen meer als ze weten dat je nieuwsgierig bent in plaats van streng.
Het hoeft niet eng te zijn
Ik vind dit eerlijk gezegd een van de leukere onderwerpen om met kinderen te bespreken. Kinderen vinden het vaak spannend om een nepvideo te ontmaskeren, en ze zijn er snel beter in dan je denkt. Maak er dus geen preek van, maar een detectivespel. Als je kind straks zelf zegt dat iets er wel erg verdacht uitziet, heb je meer bereikt dan met welk verbod ook.
