In Frankrijk is voor het eerst een mens besmet geraakt met het shamondavirus, een virus dat sinds deze zomer bij koeien in een groot deel van Europa rondgaat. De patiënt is begin oktober overleden. Dat meldde NU.nl op 22 oktober, met in de kop meteen de geruststelling dat het gevaar voor de bevolking klein is. Toch is het een bericht dat blijft hangen als je kinderen hebt die graag op de kinderboerderij komen of in een dorp tussen de weilanden wonen. Wat weten we, en wat betekent het voor jouw gezin?
Een dierziekte die nu ook bij een mens is gevonden
Het shamondavirus is in de eerste plaats een ziekte van dieren. Volgens het RIVM wordt het sinds de zomer van 2026 gevonden bij runderen, schapen en paarden, in Nederland en in onder meer Frankrijk, Duitsland, België en Zwitserland. Bij koeien geeft het koorts, diarree, sloomheid en minder melk, en mogelijk aangeboren afwijkingen bij kalveren.
Het virus wordt overgedragen door knutten. Dat zijn kleine bijtende insecten, kleiner dan een mug, die ook het blauwtongvirus en het schmallenbergvirus bij vee verspreiden. Een knut raakt besmet door een ziek dier te bijten en geeft het virus door bij de volgende beet. Het virus gaat dus niet via de lucht, zoals griep of corona, en ook niet van mens op mens.
Wat er over de patiënt in Frankrijk bekend is
Het RIVM zet de details in een actualiteitenbericht op een rij. De Franse gezondheidsdienst maakte het geval op 22 oktober bekend. Het ging om iemand tussen de 60 en 70 jaar met ernstige bestaande ziektes en een sterk verzwakt afweersysteem, die een zware hersenontsteking kreeg en overleed. Hoe die persoon besmet raakte, is nog niet duidelijk. Een knuttenbeet is het meest waarschijnlijk, maar ook andere routes zoals een bloedtransfusie worden onderzocht.
Het belangrijkste wat je uit dat verhaal haalt, is wat er niet in staat. Er zijn geen andere bevestigde patiënten, nergens ter wereld, en in Nederland is geen enkele besmette mens bekend. Het RIVM spreekt van een zeer uitzonderlijk geval.
Lopen kinderen meer risico?
Daar is simpelweg nog niets over bekend, en dat is eerlijker dan een geruststelling die nergens op rust. Het RIVM schrijft dat onduidelijk is of mensen met een gezonde afweer het virus überhaupt kunnen krijgen, en zo ja, welke klachten het dan geeft. Er is wereldwijd één patiënt, en dat was een oudere volwassene met een ernstig verzwakte afweer. Er zijn geen aanwijzingen dat kinderen een aparte risicogroep vormen.
Om het beter te weten, onderzoekt het RIVM samen met Royal GD of mensen die veel met dieren werken antistoffen tegen het virus hebben, zoals dierenartsen, veehouders en gezinnen die op een besmet bedrijf wonen. Als zelfs die groep geen sporen van het virus blijkt te hebben, zegt dat veel over hoe klein het risico voor de rest van ons is. Tot die tijd is het advies helder.
Wat je als ouder kunt doen
Voor de meeste mensen zijn er volgens het RIVM geen speciale maatregelen nodig. De kinderboerderij, de geitjes aaien op een zorgboerderij of een wandeling langs de koeien kan gewoon doorgaan. Handen wassen na het aaien van dieren is altijd verstandig, maar dat heeft met dit virus weinig te maken, want het verspreidt zich via knutten en niet via aanraking.
Het seizoen werkt bovendien mee. Knutten zijn vooral actief in de warme maanden, en experts verwachten dat het virus minder rondgaat nu het knuttenseizoen bijna voorbij is. Met de temperaturen van rond de 13 graden van deze dagen is de kans op een beet al een stuk kleiner dan in augustus.
Woon je op een boerderij of werk je zelf met runderen, schapen of paarden, let dan vooral op ziekteverschijnselen bij je dieren en volg de adviezen van Royal GD. Heeft je kind ooit een verzwakte afweer door een ziekte of behandeling, bespreek dan met de behandelend arts of er iets is om op te letten. Voor alle andere gezinnen geldt dat dit nieuws vooral iets is om te volgen, niet om je zorgen over te maken.
