Wie aan suiker bij kinderen denkt, denkt aan snoep. Toch komt een groter deel van de suiker die kinderen binnenkrijgen uit iets wat elke ochtend gewoon op tafel staat. Kinderen van vier tot elf jaar halen 11 procent van hun suiker uit zoet broodbeleg, tegen 7 procent uit snoep en chocolade, schreef Kek Mama op 5 november op basis van cijfers van het RIVM.
Dat is geen reden om de hagelslag in de vuilnisbak te gooien. Het is wel een reden om eens te kijken wat er op de boterhammen in de broodtrommel ligt, want daar zit de winst. Eerst even waar die cijfers vandaan komen, daarna wat je in de winkel pakt als je wilt afwisselen.
Waar de cijfers vandaan komen
De percentages staan in een rapport over een mogelijke suikerbelasting dat het RIVM in oktober 2026 publiceerde, in opdracht van het ministerie van VWS. Het RIVM rekende uit welk deel van de suiker die we eten uit producten komt die onder zo’n belasting zouden vallen. Daarvoor gebruikte het de Voedselconsumptiepeiling van 2019 tot en met 2021, waarin ruim 3500 mensen van 1 tot 79 jaar bijhielden wat ze aten en dronken. Het gaat dus om de nieuwste landelijke cijfers, maar niet om eetgedrag van dit jaar.
In dat rapport valt meer op dan het ene getal dat het nieuws haalde:
- Bij peuters van 1 tot 3 jaar komt zoet broodbeleg ook op de eerste plaats, met 8 procent van hun suiker. Snoep en chocolade leveren bij hen 3 procent.
- Bij tieners van 12 tot 17 jaar schuift koek en gebak naar boven (12 procent), met zoet broodbeleg (10 procent) op twee.
- Kinderen van 4 tot 11 jaar en tieners krijgen van alle leeftijdsgroepen de meeste suiker binnen.
- Bij kinderen van hoger opgeleide ouders is zoet broodbeleg de grootste suikerbron (11 procent). Bij kinderen van lager opgeleide ouders is dat koek en gebak.
Die laatste vind ik het interessantst. Het laat zien dat zoet beleg geen kwestie is van ouders die niet opletten. Het is een gewoonte die juist in gezinnen die bewust bezig zijn met eten nauwelijks opvalt, omdat een boterham nu eenmaal als gezond geldt.
Een boterham met hagelslag is niet erger dan snoep
Kek Mama zegt het ook: dit betekent niet dat één boterham met hagelslag meer suiker bevat dan een handje snoep. De percentages gaan over het aandeel van een hele productgroep in alles wat een kind op een dag eet. Snoep krijgen de meeste kinderen af en toe. Zoet beleg gaat er vaak twee of drie keer per dag in: bij het ontbijt, in de broodtrommel en nog eentje na school. Juist die herhaling telt op.
Het Voedingscentrum maakt daar in zijn productenlijst voor de schoollunch (versie april 2026) een handig onderscheid in. Er zijn gezonde keuzes, er zijn dagkeuzes (kleine keuzes naast de Schijf van Vijf, waar kinderen op de basisschool ruimte voor hebben) en er is een categorie liever niet op school. Hagelslag hoeft dus niet weg. Het idee is dat zoet beleg één keer per dag een plek heeft, en niet op elke boterham.
Wat je in de supermarkt pakt als je wilt afwisselen
Dit is hoe het Voedingscentrum het beleg op die lijst indeelt. Handig om in je achterhoofd te houden bij het schap.
| Gezonde keuze | Dagkeuze | Liever niet op school |
|---|---|---|
| Notenpasta, pindakaas of tahin zonder toegevoegd zout of suiker, zoals 100% pindakaas | Appelstroop | Chocoladepasta |
| Plakjes banaan of appel | Jam | Kokosbrood |
| Plakjes komkommer, radijs of avocado | 100% fruitspread | |
| 20+ of 30+ kaas, smeerkaas met minder zout | Honing | |
| Ei, hummus of een andere bonenspread | Vruchtenhagel | |
| Hüttenkäse, zachte geitenkaas, zalm of forel | Chocoladehagel of vlokken |
Een paar dingen om op te letten als je gaat kopen:
- Pindakaas: kijk naar de ingrediënten. In de Schijf van Vijf staat alleen pindakaas zonder toegevoegd zout of suiker. Op het etiket heet dat vaak 100% pindakaas of 100% pinda’s.
- Fruitspread: een 100% fruitspread valt nog steeds onder de dagkeuzes. Hij is niet suikervrij, want fruit bevat zelf ook suiker. Zie het als een variatie op jam, niet als vervanger van fruit.
- Fruit op brood: een geprakte banaan of plakjes appel geven een kind dat zoet gewend is iets herkenbaars, zonder dat het een dagkeuze is.
- Twijfel je over een merk: met de gratis app Kies Ik Gezond? van het Voedingscentrum scan je of een product in de Schijf van Vijf staat.
Hoe je het thuis aanpakt zonder ruzie aan tafel
Kek Mama tipt om je kind te laten kiezen tussen een paar soorten beleg, zodat zoet niet automatisch de eerste optie is. Dat sluit mooi aan bij die dagkeuze: spreek af dat er één zoete boterham per dag is, en laat je kind zelf beslissen of dat bij het ontbijt of in de broodtrommel is. Een kind dat zelf mag kiezen, accepteert de regel vaak makkelijker dan een kind bij wie de hagelslag ineens verdwenen is.
Maak de broodtrommel vooral niet ingewikkelder dan nodig. In oktober schreven we al waarom een simpele kinderlunch beter werkt dan een perfect plaatje, en welk beleg goed blijft tot de pauze. Wie na Halloween nog een zak snoep in huis heeft, vindt in ons stuk over Halloweensnoep verdelen hoe je dat spreidt. Samen met dit stuk heb je dan het hele plaatje: snoep is niet de grootste bron, maar ook niet de enige.
