Een moeder vertelt dat de klachten van haar zoon verdwenen toen hij anders ging eten. Dat is het soort verhaal waar je als ouder van een druk kind meteen in wilt geloven, en het verhaal van Floris bij Kek Mama is er een goede versie van. Hij deed mee aan onderzoek van Wageningen University & Research, stopte met zijn ADHD-medicatie en begon aan het RED-dieet. Zijn moeder noemt het resultaat in dat stuk „een wereld van verschil”.
Wat in zo’n verhaal makkelijk wegvalt is hoe zwaar zo’n traject is, en wat onderzoekers er wel en niet over kunnen zeggen. Daarom hieronder eerst wat het dieet praktisch inhoudt.
Wat het RED-dieet precies is
RED staat voor restricted elimination diet, en het is geen dieet in de zin van gezonder eten. Het is een diagnostisch instrument. Je kind eet vijf weken lang maaltijden die uit een zeer beperkt aantal ingrediënten bestaan, vaak niet meer dan een handvol. Rijst, kalkoen, peer, bepaalde groenten, water. Verder vrijwel niets.
Verdwijnen de klachten in die periode, dan begint het eigenlijke werk. Voedingsmiddelen gaan er één voor één weer bij, met een pauze ertussen, zodat je kunt zien waar een kind op reageert. Blijven de klachten, dan is voeding bij dit kind niet de factor en stop je ermee.
Dat onderscheid is belangrijker dan het lijkt, want het is precies wat het dieet anders maakt dan de adviezen die je op sociale media tegenkomt. Bij Floris bleek ei de grootste boosdoener, en gingen ook tarwe en melk eruit terwijl boter en kaas juist wel konden. Suiker en E-nummers gaven bij hem geen enkel probleem. Dat is het tegenovergestelde van wat de meeste mensen verwachten, en het laat zien waarom suiker schrappen op eigen houtje zelden iets oplevert.
Wat het onderzoek wel en niet laat zien
Eerdere studies met dit dieet lieten bij een deel van de kinderen met ADHD duidelijke gedragsverbetering zien. Dat is een serieus resultaat en het is de reden dat er in Nederland nog altijd onderzoek naar loopt. Wat die studies niet lieten zien is hoe het werkt, bij wie het werkt en waarom het bij het ene kind wel en het andere niet aanslaat.
Precies dat is de reden voor de vervolgstudie. Wageningen onderzoekt in de 2ndBRAIN-studie wat er in het lichaam gebeurt, met aandacht voor de darmen en het brein, in de hoop een eenvoudiger manier te vinden om vooraf te bepalen welke kinderen baat hebben bij een dieet. Voor die studie kunnen kinderen van acht tot en met elf jaar worden aangemeld.
Zolang die vraag openstaat, is een eliminatiedieet dus geen behandeling die je standaard krijgt aangeboden en ook geen vervanging van wat je nu doet. Het is een manier om uit te zoeken of voeding bij jouw kind meespeelt. Dat is waardevol, en het is iets anders dan een oplossing.
Waarom je hier niet zelf aan begint
De verleiding is groot, want de ingrediënten liggen gewoon bij de supermarkt en je hebt er geen recept voor nodig. Toch is dit het punt waarop ik echt streng wil zijn. Vijf weken op een handvol producten is voor een groeiend kind een reëel risico op tekorten, en zonder begeleiding merk je dat pas als het al zover is.
Er is een tweede reden die minder vaak genoemd wordt. Zonder een vaste opzet weet je achteraf niet wat je hebt gemeten. Als je halverwege iets toevoegt omdat het zo zielig is, of als het kind op school toch een koekje krijgt, dan is de uitslag waardeloos en heb je je gezin voor niets vijf weken op rantsoen gezet. Juist bij een kind dat al moeite heeft met structuur is dat geen kleinigheid.
Daar komt bij dat het hele gezin meedoet, of je dat nu van plan was of niet. Verjaardagen, traktaties, logeren, overblijven op school; alles wat met eten te maken heeft moet je vijf weken lang regelen. Ga het gesprek dus eerst aan met de huisarts, de jeugdarts of de behandelaar, en doe het met een diëtist erbij.
Wat je in de tussentijd wel kunt doen
Stoppen met medicatie om zelf iets te proberen is geen tussenoplossing, dat is een besluit dat bij de voorschrijver hoort. Wel kun je in de tussentijd bijhouden wat je ziet. Niet in een dagboek van tien pagina’s, maar een paar regels per dag over slaap, eten en de momenten waarop het misging. Als je later met een arts aan tafel zit, is dat het enige wat je echt vooruit helpt.
Kijk daarnaast naar de dingen die geen onderzoek nodig hebben. Slaap is er daar één van, en het is de factor die de meeste ouders onderschatten. Wat je daarbij níét moet doen is zelf grijpen naar melatonine uit het schap van de drogist, want dat is dezelfde fout in een andere verpakking. Ook een verzwaringsdeken is iets waar je eerst even over moet nadenken voordat je hem koopt.
En bewaar dat verhaal van Floris. Niet als bewijs, maar als reden om de vraag een keer serieus op tafel te leggen bij iemand die er verstand van heeft. Dat is precies wat zijn moeder deed.
