Je kind ligt hangerig op de bank, voelt een beetje warm aan en ineens wordt het helemaal stijf. De ogen draaien weg, armen en benen beginnen te schokken. Zo beschreef een moeder het tegenover J/M Ouders. Haar driejarige dochter had verhoging, maar nog geen hoge koorts, en kreeg een koortsstuip. Het verhaal laat zien hoe onverwacht het kan gebeuren. Hier lees je wat een koortsstuip is, wat je op dat moment doet en wie je belt.
Wat een koortsstuip is
Volgens Thuisarts, de site van de huisartsen, wordt een kind bij een koortsstuip eerst helemaal stijf, waarna beide armen en benen heftig gaan schokken. Je kind reageert dan meestal niet op wat je zegt en is bewusteloos. De ogen kunnen naar boven wegdraaien. Soms stopt een kind een paar seconden met ademen en kan het blauw kleuren. Vaak is het na een paar minuten vanzelf voorbij. De meeste koortsstuipen duren niet langer dan 15 minuten.
Een koortsstuip ontstaat meestal doordat de lichaamstemperatuur in korte tijd snel stijgt. De hersenen van jonge kinderen kunnen zich daar niet altijd snel genoeg aan aanpassen. Dat verklaart ook wat de moeder bij J/M Ouders overkwam. Het gaat niet om hoe hoog de koorts is, maar om hoe snel hij oploopt. Een koortsstuip kan zelfs beginnen voordat je doorhebt dat je kind koorts heeft.
Het komt vooral voor bij kinderen tussen de 6 maanden en 6 jaar, het vaakst rond anderhalf jaar. In Nederland heeft ongeveer 5 op de 100 kinderen ooit een koortsstuip gehad. In sommige families komt het vaker voor.
Wat je doet tijdens een koortsstuip
Het belangrijkste advies van Thuisarts is ook het moeilijkste: probeer rustig te blijven. Daarna doe je dit:
- Leg je kind op de zij, zodat het goed kan blijven ademen en zich niet verslikt.
- Zorg dat je kind niet kan vallen en zich niet kan stoten of pijn doen.
- Kijk of je kind met beide armen en benen schokt, of met maar één arm of been. Dat wil de arts weten.
- Bel direct de huisarts of de huisartsen-spoedpost, ook als het schokken al is gestopt.
Thuisarts zegt dat de huisarts dan meteen naar je kind toe komt. Paracetamol geven heeft tijdens de stuip geen zin. Het stopt een koortsstuip niet en voorkomt ook geen nieuwe.
Huisarts of 112?
Bij een koortsstuip is de huisarts de eerste die je belt: overdag op werkdagen je eigen huisarts via het spoednummer, ’s avonds, ’s nachts en in het weekend de huisartsen-spoedpost. Zo staat het op de spoedpagina van Thuisarts. Denk je dat je kind in levensgevaar is, bel dan meteen 112. Dat kan altijd, en de centralist vertelt je wat je moet doen tot de ambulance er is. Precies dat deed de moeder bij J/M Ouders. De meldkamer stelde haar gerust en stuurde voor de zekerheid een ambulance.
Duurt de stuip langer dan 5 minuten als de arts er is, dan krijgt je kind een medicijn dat de stuip stopt, via een neusspray, druppels in de wang, een prik of een tuitje in de anus. Daar wordt je kind slaperig van.
In een paar situaties volgt verder onderzoek in het ziekenhuis. Volgens Thuisarts is dat zo als je kind jonger is dan 6 maanden of 6 jaar of ouder, als de schokken langer dan 15 minuten duren of maar aan één arm of been zitten, als je kind in één koortsperiode meerdere stuipen krijgt, als het eerder een ziekte van de hersenen of zenuwen had of als het een uur na het begin nog niet goed reageert zonder dat het medicijn heeft gekregen. Heel soms zijn de schokken het eerste teken van hersenvliesontsteking. Denkt de huisarts daaraan, dan gaat je kind met spoed naar het ziekenhuis.
Na de stuip, en de keer daarna
Direct na een koortsstuip is je kind meestal erg moe en reageert het minder. Vaak valt het in een diepe slaap. Meestal reageert je kind een uur na het begin weer zoals je gewend bent, al kan het nog een tijd huilerig en onrustig zijn. Bij de moeder van J/M Ouders zat haar dochter na ongeveer een half uur weer rechtop.
De grootste angst van veel ouders, dat hun kind eraan doodgaat of hersenschade oploopt, neemt Thuisarts duidelijk weg. Kinderen gaan niet dood aan een koortsstuip, en de hersenen raken niet beschadigd, ook niet bij een volgende stuip. Een gewone koortsstuip is ook geen teken van epilepsie en vergroot de kans daarop niet.
Wel kan het opnieuw gebeuren. Ongeveer 1 op de 3 kinderen krijgt bij een volgende koortsperiode weer een stuip, en je kunt zelf niets doen om dat te voorkomen. De moeder bij J/M Ouders maakte het ook nog een keer mee, maar was er toen op voorbereid. Soms krijg je van de huisarts een medicijn mee voor een volgende keer, met uitleg over hoe je het geeft. Ook dan bel je bij een nieuwe stuip direct de huisarts of spoedpost. Vanaf 6 jaar krijgen kinderen meestal geen koortsstuipen meer.
Met griep en andere virussen die nu rondgaan, is koorts in veel gezinnen weer aan de orde. Wat kinderartsen ouders in deze tijd vooral meegeven, lees je in ons stuk over griep in huis. En wie zich zekerder wil voelen bij noodsituaties, kan overwegen een cursus kinder-EHBO te volgen.
