Zwangeren kunnen vanaf 1 januari 2028 geen dertienwekenecho meer laten maken. Minister Hermans van Volksgezondheid schreef dat maandag 12 oktober aan de Tweede Kamer, meldden NU.nl en de NOS. Ben je nu zwanger of denk je erover, dan wil je vooral weten wat dit voor jou betekent. Het korte antwoord is dat er voorlopig niets verandert. Het langere antwoord lees je hieronder.
Wat er is besloten
De dertienwekenecho is een uitgebreide echo rond de dertiende week van de zwangerschap, waarbij gekeken wordt naar lichamelijke afwijkingen bij de baby. Hij wordt sinds 2021 aangeboden, maar niet als vast onderdeel van de zorg. Het is een wetenschappelijk onderzoek, naast de gewone twintigwekenecho. Het idee was dat ouders bij een ernstige afwijking eerder weten waar ze aan toe zijn, en meer tijd hebben om zich voor te bereiden op een kind dat veel zorg nodig heeft of om na te denken over een abortus.
Vorige maand adviseerde de Gezondheidsraad om de echo niet als vast onderdeel in te voeren. De uitslagen bleken niet altijd te kloppen. Soms werden vrouwen onnodig doorverwezen, terwijl er ook relatief veel afwijkingen werden gemist. De voordelen wogen volgens de raad op dit moment niet op tegen de nadelen.
De Gezondheidsraad wilde wel verder onderzoek doen om de echo beter te maken. Daar gaat de minister niet in mee. Volgens de NOS wil Hermans zwangeren vooral niet opnieuw blootstellen aan onnodige ongerustheid als een uitslag vals alarm blijkt te zijn. Daarom stopt het onderzoek per 1 januari 2028.
Wat er tot 2028 voor jou geldt
Ben je nu zwanger, of word je dat de komende tijd, dan verandert er nog niets. Het onderzoek loopt door tot eind 2027. Je verloskundige of gynaecoloog vertelt je in het eerste gesprek welke onderzoeken je kunt kiezen, en de dertienwekenecho hoort daar tot die tijd gewoon bij.
Het blijft wel een keuze. Je bent nergens toe verplicht. Het nieuws van deze week is misschien juist een goed moment om er bewust over na te denken. De Gezondheidsraad heeft immers laten zien dat de echo niet alleen geruststelling geeft. Een uitslag die achteraf onterecht blijkt, kan weken van zorgen opleveren. En een goede uitslag betekent niet dat alles is uitgesloten.
Ik vind dat het belangrijkste wat je kunt doen. Vraag je verloskundige wat de echo wel en niet kan zien, en wat er gebeurt als er iets afwijkends uitkomt. Dan maak je een keuze die bij jou past, en niet een keuze omdat het nu eenmaal kan.
Welke onderzoeken je nog wel krijgt
De dertienwekenecho verdwijnt, maar de andere vormen van onderzoek tijdens de zwangerschap blijven gewoon bestaan.
- De twintigwekenecho. Dit is de standaard echo waarbij gekeken wordt naar lichamelijke afwijkingen, zoals een open ruggetje of een hartafwijking. Die blijft gewoon aangeboden worden.
- De NIPT. Een bloedonderzoek bij de moeder waarmee gezocht wordt naar het downsyndroom, het syndroom van Edwards en het syndroom van Patau. Ook die blijft beschikbaar.
- De gewone echo’s. De termijnecho, waarmee je uitgerekende datum wordt bepaald, en de groei-echo’s die je verloskundige laat maken, horen bij de normale controles en hebben niets met dit besluit te maken.
Volgens de NOS wil de minister de hele keten van prenatale screening onder de loep nemen, dus de echo’s en de NIPT samen. Ze wil kijken hoe dat systeem beter kan. Als de wetenschap daar aanleiding toe geeft, kan ze de Gezondheidsraad later opnieuw om advies vragen over een vroege echo. De deur is dus niet helemaal dicht.
Wat dit betekent voor wie later zwanger wordt
Word je zwanger met een uitgerekende datum in 2028 of later, dan valt de dertienwekenecho voor jou waarschijnlijk weg. Je eerste uitgebreide echo op lichamelijke afwijkingen wordt dan weer de twintigwekenecho, zoals dat voor 2021 ook het geval was. Hoe dat precies uitpakt voor zwangerschappen die eind 2027 beginnen, is nog niet bekend. Vraag het bij twijfel aan je verloskundige.
Voor sommige ouders zal dit voelen als een stap terug. Juist wie al eens een moeilijke zwangerschap had, hecht vaak aan vroege zekerheid. Tegelijk is het eerlijke verhaal dat een vroege echo die vaak verkeerd zit die zekerheid ook niet geeft. Het is goed dat er nu naar het hele systeem gekeken wordt. Hopelijk levert dat over een paar jaar iets op dat wel betrouwbaar is.
