Wie in Nederland met hulp van een draagmoeder een kind krijgt, is op de dag van de geboorte juridisch gezien nog geen ouder. Het kabinet wil dat veranderen. Volgens een wetsvoorstel dat nu bij de Tweede Kamer ligt, kunnen wensouders straks al vóór de zwangerschap van de rechter horen dat zij vanaf de geboorte de wettelijke ouders zijn. Kek Mama zette het voorstel op 20 oktober 2026 op een rij, inclusief de kritiek van familierechters. Wat verandert er precies, voor wie geldt het, en waar zit de keerzijde?
Hoe het nu gaat
Het uitgangspunt in de wet is simpel. De vrouw die het kind baart, is bij de geboorte de juridische moeder. Dat geldt ook als het kind genetisch van de wensouders is en iedereen vooraf precies wist hoe het zou gaan. Is de draagmoeder getrouwd, dan is haar echtgenoot in beginsel de juridische vader. Pas na de geboorte kunnen de wensouders via de rechter proberen ouder te worden, en dat traject kan lang duren. In die tijd zorgen zij voor een baby die op papier nog niet van hen is, en weet niemand zeker hoe het afloopt.
Daarnaast gelden strenge regels voor het zoeken. Wensouders mogen iemand uit hun eigen kring vragen, maar geen openbare oproep doen. Commercieel draagmoederschap, waarbij iemand er geld aan verdient, is niet toegestaan. Veel stellen zoeken daarom hun heil in het buitenland, met alle juridische puzzels van dien bij terugkomst.
Wat het wetsvoorstel verandert
De kern staat op de themapagina van de Rijksoverheid. De rechter kan al voordat de draagmoeder zwanger is beslissen dat de wensouders meteen vanaf de geboorte de wettelijke ouders zijn. Daar hangen voorwaarden aan, en die zijn behoorlijk uitgebreid. Naast elkaar gezet ziet het verschil er zo uit.
| Onderwerp | Nu | Volgens het wetsvoorstel |
|---|---|---|
| Wie is ouder bij de geboorte | De draagmoeder (en haar eventuele echtgenoot) | De wensouders, als de rechter dat vooraf heeft beslist |
| Moment van de procedure | Na de geboorte | Voordat de draagmoeder zwanger is |
| Voorbereiding | Niet verplicht | Verplichte voorlichting en counseling voor draagmoeder en wensouders |
| Afspraken | Onderling, zonder vaste vorm | Een draagmoederovereenkomst die aan eisen voldoet, met een eigen advocaat voor beide kanten |
| Vergoeding | Geen wettelijk kader | Een maximale onkostenvergoeding voor de draagmoeder |
| Zoeken naar een draagmoeder | Geen openbare oproep | Wensouders mogen een oproep plaatsen; winst maken op draagmoederschap blijft verboden |
| Informatie voor het kind | Niet geregeld | Gegevens over afstamming en ontstaansgeschiedenis worden bewaard |
Het voorstel geldt ook voor wensouders die een traject in het buitenland volgen. Dat traject moet dan wel aan vergelijkbare voorwaarden voldoen als een traject in Nederland. Het kabinet wil zo stellen aanmoedigen om voor een zorgvuldige route in eigen land te kiezen.
Dat het bewaren van de afstammingsgegevens zo prominent in het voorstel staat, is geen detail. Kinderen die via een draagmoeder of donor zijn geboren, lopen later vaak tegen gaten in hun eigen verhaal aan. Volgens de toelichting die Kek Mama aanhaalt, moet het kind kunnen weten wat zijn of haar ontstaansgeschiedenis is. Voor ouders betekent dit dat je dat verhaal niet alleen vertelt, maar dat het ook ergens officieel vastligt.
De keerzijde voor de draagmoeder
Duidelijkheid voor de wensouders betekent minder ruimte voor de draagmoeder. Volgens het voorstel heeft zij na de geboorte nog maximaal drie maanden om de afspraken over het ouderschap aan te vechten. Het kabinet noemt die beperking gerechtvaardigd, omdat een kind belang heeft bij snelle duidelijkheid over wie zijn ouders zijn, welke nationaliteit en naam het krijgt en wie verantwoordelijk is voor de opvoeding.
Familierechters zijn daar niet gerust op. Annette Olland, familierechter bij de rechtbank Den Haag, zei tegen Nieuwsuur dat ook na de bevalling moet kunnen worden gekeken of de afspraken in de praktijk zijn nagekomen. Omstandigheden kunnen na een zwangerschap anders uitpakken dan vooraf gedacht. Wil een draagmoeder alsnog een grotere rol in het leven van het kind, dan staat de rechter voor een keuze waarin de belangen van kind, wensouders en draagmoeder allemaal invoelbaar zijn. Olland pleit daarom voor een langere termijn.
Voor wensouders is dit misschien wel het belangrijkste punt om te volgen. Een termijn van drie maanden geeft veel zekerheid. Wordt die termijn in de Kamer verlengd, dan blijft er na de geboorte langer een periode waarin het ouderschap nog niet helemaal vaststaat.
Voor wie dit geldt en wanneer
De regeling is bedoeld voor iedereen die met hulp van een draagmoeder een kind wil krijgen. Denk aan stellen die zelf niet zwanger kunnen worden of mogen worden, en aan mannelijke stellen. Het gaat steeds om een traject met een bekende draagmoeder, met afspraken en begeleiding vooraf.
Een ingangsdatum is er nog niet. De Rijksoverheid schrijft dat de Tweede en de Eerste Kamer nog over het voorstel moeten beslissen, en dat pas na aanname bekend wordt wanneer de regeling ingaat. Tijdens het debat kunnen de voorwaarden nog veranderen, ook de termijn waarin de draagmoeder bezwaar kan maken. Zit je nu midden in een traject, dan gelden voorlopig gewoon de huidige regels en is juridisch advies vooraf geen overbodige luxe.
Over een kinderwens die anders loopt dan gepland schreven we eerder ook over misleiding rond vruchtbaarheidsbehandelingen, voor wie nog aan het begin van de zoektocht staat.
