Van TikTok tot Roblox, kinderen zijn steeds jonger online. Privacyjurist Heleen van Berkel, oprichter van Privacy by Heleen, vertelde in een interview met J/M Ouders welke online risico’s zij als de grootste ziet. Opvallend: het contact met onbekenden staat niet bovenaan. Volgens haar zitten de grootste gevaren in apps die kinderen zo lang mogelijk vasthouden, in het delen van locatie en in het idee dat een kinderapp vanzelf veilig is. Hieronder per risico wat er speelt en wat je als ouder concreet kunt instellen of afspreken.
Dat het geen ver-van-je-bedshow is, blijkt ook uit cijfers die J/M Ouders aanhaalt. Volgens onderzoek van UNICEF Nederland en MediaMasters voelt een op de vijf kinderen uit groep 5 tot en met 8 zich weleens onveilig online, en houdt 44 procent online weleens dingen geheim voor hun ouders.
Risico 1: apps die je kind vasthouden
Wat Van Berkel het meest zorgen baart, is hoe apps een profiel van kinderen opbouwen. Elke swipe en elke seconde kijken wordt bijgehouden. Zo leert een app wat je kind leuk vindt en zorgt hij dat het blijft kijken. Kinderen hebben dat vaak niet door, zegt ze. Ze denken dat ze zelf kiezen wat ze zien, terwijl de app voor hen kiest op basis van wat ze eerder bekeken.
Zo pak je het aan.
- Leg uit hoe het werkt. Een kind dat snapt dat filmpjes niet toevallig zo leuk zijn, kijkt er met andere ogen naar. Van Berkel zegt het tegen kinderen weleens zo: “Die app kent jou straks beter dan ik.”
- Gebruik de schermtijdinstellingen van de telefoon of tablet om tijden en apps te begrenzen, en spreek af wanneer het scherm wegligt. Van Berkel gelooft niet in een totaalverbod, maar wel in duidelijke grenzen.
- Let op de leeftijdsgrenzen van apps. Veel populaire apps zijn eigenlijk niet bedoeld voor basisschoolkinderen. Meer over afspraken vooraf lees je in ons stuk over de eerste telefoon van je kind.
Risico 2: locatie delen
Veel apps vragen om toegang tot je locatie, ook als ze die helemaal niet nodig hebben. Een kind tikt dan op toestaan, en de app weet waar het woont, naar school gaat en sport. Dat is volgens Van Berkel een risico dat ouders vaak onderschatten, juist omdat het zo ongemerkt gaat.
Zo pak je het aan.
- Loop samen met je kind de locatie-instellingen van de telefoon of tablet na. Zet locatietoegang uit voor elke app die het niet echt nodig heeft, of zet het op alleen tijdens gebruik.
- Kijk in apps als Snapchat of in games of de locatie met anderen wordt gedeeld, en zet dat uit.
- Spreek af dat je kind geen foto’s of filmpjes deelt waarop de school, het sportshirt van de club of jullie straat te herkennen is.
Locatie delen met jou als ouder is een ander verhaal. Daarover schreven we eerder in de locatie van je kind volgen, zorg of controle.
Risico 3: denken dat een kinderapp veilig is
Het derde risico zit in een aanname. Een app is niet veilig omdat het een kinderspel is, omdat er een leeftijdsgrens op staat of omdat hij gratis is. Die leeftijdsgrens wordt nauwelijks gecontroleerd, zegt Van Berkel, en gratis bestaat niet. Je betaalt met de gegevens van je kind.
Ze noemt Roblox als voorbeeld. Daar moet een kind sinds dit jaar eerst zijn gezicht laten scannen om te kunnen chatten. Als privacyjurist vindt ze dat lastig, omdat er om kinderen te beschermen juist meer gegevens worden verzameld. Ze wijst er ook op dat kinderen in zo’n spel in werelden terecht kunnen komen met beelden die niet voor kinderen bedoeld zijn.
Zo pak je het aan.
- Ga samen met je kind door de privacy-instellingen van elke nieuwe app. Van Berkel geeft drie vragen mee. Wie kan je zien, wie kan je berichten sturen en wat weet de app over je? Zet uit wat niet nodig is.
- Zet in games de chatfunctie uit of beperk die tot vrienden. Een private server waar alleen bekende kinderen in kunnen, noemt ze een goede middenweg.
- Kijk regelmatig mee in de spellen die je kind speelt. Hoe je dat doet zonder te controleren, lees je in ons stuk over kinderen die via Roblox benaderd worden.
En wat je kind zelf deelt
Naast de drie grote risico’s waarschuwt Van Berkel dat kinderen weinig stilstaan bij wat ze delen. Een screenshot is zo gemaakt en een foto staat binnen een minuut bij de hele klas. Persoonsgegevens zijn online ook zo gegeven. Spreek daarom af dat je kind niemand accepteert die het niet kent, geen gesprek begint met onbekenden en bij jou komt als er iets vervelends gebeurt. Wat jij als ouder online zet, telt overigens net zo goed mee. Daarover gaat ons stuk over foto’s van je kind online zetten.
Van Berkel erkent ook de grens van meekijken. Kinderen hebben recht op privacy, ook tegenover hun ouders, en wanneer meekijken controleren wordt, vindt ook zij lastig. Haar belangrijkste advies is daarom het gesprek: wacht niet tot het misgaat, maar begin erover nu het nog makkelijk is.
