Een wandeling door het park met een peuter, wat kan daar misgaan? Karin vertelde in Kek Mama hoe ze met haar dochter van twee langs een vijver liep waar het wemelde van de zwanen, niet alleen op het water maar ook op het pad. Ze moesten erlangs. Een van de zwanen begon te sissen, kwam op hen af en joeg haar dochter na. Het meisje struikelde tijdens het wegrennen en schaafde haar knie en elleboog open. Karin schrijft dat ze voortaan omloopt.
Een zwaan die een kind aanvalt klinkt als een uitzondering, maar wie vaak met kleine kinderen langs het water wandelt, kent de spanning. Zo’n vogel is voor een peuter net zo groot als hijzelf.
Waarom een zwaan aanvalt
De zwaan die je in Nederlandse parken ziet is meestal de knobbelzwaan, herkenbaar aan de oranje snavel met de zwarte knobbel. Zwanen vallen niet aan omdat ze kwaadaardig zijn. Ze verdedigen hun nest, hun jongen of hun stuk water. Dat gebeurt vooral in het voorjaar, wanneer ze broeden, maar het houdt daarna niet op. De grijze jongen blijven tot in de winter bij hun ouders, en het mannetje blijft die familie bewaken. Ook in de herfst kan een zwaan dus fel reageren als je te dichtbij komt.
Daar komt bij dat zwanen in stadsparken vaak worden gevoerd. Dat maakt ze minder schuw, en het trekt ze naar de paden waar mensen lopen. Zoals bij Karin, die een pad vol zwanen voor zich had en geen andere kant op kon.
De waarschuwing die eraan voorafgaat
Een zwaan valt bijna nooit zonder waarschuwing aan, en die waarschuwing is goed te herkennen als je weet waar je op moet letten.
- De zwaan sist, een luid en scherp geluid.
- Hij zet zijn vleugels op, zodat ze als een bol zeil boven zijn rug staan.
- Hij trekt zijn nek naar achteren of strekt hem laag naar voren.
- Hij zwemt of loopt met korte rukken recht op je af.
Zie je een van die signalen, dan is het moment om afstand te nemen. Niet pas als hij al op je af komt.
Zo houd je je peuter veilig
Houd bij het water je peuter aan de hand of in de buggy, zeker als er zwanen op de oever zitten. Een kind van twee rent op schrik altijd weg, en dat is precies wat er bij Karin gebeurde. Een vluchtend kind valt makkelijk en lokt een zwaan eerder uit om achter hem aan te gaan.
Houd een paar meter afstand en loop om als het pad vol zwanen zit, ook al is dat een omweg. Leer oudere kinderen dat ze een zwaan nooit gaan aaien of in een hoek drijven, en dat ze niet tussen een volwassen zwaan en zijn jongen in lopen. En voer de zwanen niet met brood. Dat is slecht voor de vogels en maakt ze vrijpostiger.
Als een zwaan toch op je afkomt
Blijf zelf rustig, ook al is dat lastig. Til je kind op en draai je niet om. Loop rustig achteruit, met je gezicht naar de zwaan. Houd een tas of jas voor je om jezelf groter te maken en een buffer te hebben. Sla niet naar de vogel. Zwanen zijn beschermd, en slaan maakt een zwaan alleen maar feller.
Raakt je kind gewond, zoals bij Karin, dan gaat het meestal om schaafwonden van de val. Spoel die schoon onder de kraan en dek ze af. Bij een diepe wond, of als je kind tegen zijn hoofd is gevallen, bel je de huisarts.
Gaat het in jouw buurt vaker mis met dezelfde zwaan, meld dat dan bij de gemeente. Die weet wie er in jouw regio over gaat en kan bijvoorbeeld een waarschuwingsbord plaatsen of het pad tijdelijk afsluiten. Ik vind het verhaal van Karin vooral een goede herinnering. Het is geen reden om het park te mijden, maar wel om bij de vijver even je peuter wat dichter bij je te houden.
