Over pesten praten we meestal vanuit het kind dat gepest wordt. Logisch, want daar zit het verdriet. Maar elk pestverhaal heeft ook een kind dat pest, en dat kind heeft ouders. Die ouders worden op het matje geroepen, voelen de blikken op het schoolplein en weten vaak niet wat ze moeten doen. Na de Week tegen Pesten, waarin we schreven over het gesprek over pesten thuis, kijken we daarom naar de andere kant. Wat doe je als jouw kind de pester is?
Een moeder die het hardop zegt
In de rubriek Opgebiecht van Kek Mama vertelde een moeder dit weekend over haar zoon van tien. Hij treitert klasgenoten en maakt het schoolplein onveilig, terwijl hij thuis bijna nooit zulk gedrag laat zien. De ouders zijn al vaak bij de juf geroepen, hebben praten en straffen geprobeerd en staan nu op een wachtlijst voor een kinderpsycholoog. Ondertussen kijken andere ouders hen met de nek aan. Ze vat het samen als “je staat behoorlijk machteloos”.
Wat ons raakt in dat verhaal is niet de schaamte, maar hoe herkenbaar die tweestrijd is. Je houdt van je kind en je keurt het gedrag af. Die twee dingen tegelijk vasthouden is lastig, maar het is precies waar het begint.
Eerst begrijpen, dan pas oordelen
De eerste reactie van veel ouders is ontkenning (“zo is hij thuis nooit”) of juist harde straf. Allebei begrijpelijk, allebei zelden genoeg. Pestgedrag heeft bijna altijd een functie voor het kind. Kinderen die pesten, doen dat bijvoorbeeld om erbij te horen, om stoer te lijken in een groep, uit onzekerheid of omdat ze zelf ergens anders klem zitten. Soms is het gedrag in de klas een manier om spanning kwijt te raken die thuis niet zichtbaar wordt. Dat maakt het niet goed, maar het helpt wel om te zien waar je moet zoeken.
Stel daarom vooral open vragen, liefst niet meteen na het telefoontje van school als je zelf nog boos bent. Vraag hoe het gaat in de groep, met wie hij speelt en wat er gebeurde op het moment dat de juf ingreep. Luister, ook als het antwoord ongemakkelijk is. Een kind dat zich meteen veroordeeld voelt, klapt dicht, en dan hoor je niets meer.
Wat je als ouder concreet kunt doen
- Neem de melding serieus. Ook als je het thuis niet herkent. Kinderen gedragen zich in een groep vaak anders dan aan de keukentafel.
- Benoem het gedrag, niet het kind. Zeg “wat je deed was gemeen en dat stopt” in plaats van “je bent een pestkop”. Een etiket gaat een kind bevestigen.
- Maak de gevolgen voelbaar. Laat je kind nadenken over hoe het voor de ander was. Een excuus is pas zinvol als het gemeend is, dus dwing het niet af op een moment dat je kind nog vol verweer zit.
- Werk samen met school. Vraag wat de leerkracht precies ziet, wanneer het gebeurt en wat de school al doet. Scholen zijn verplicht om een veilig schoolklimaat te bewaken en hebben daar vaak een aanpak voor. Spreek af hoe jullie elkaar op de hoogte houden, zodat je thuis kunt aansluiten op wat in de klas gebeurt.
- Beloon wat goed gaat. Wordt er een week niet gepest, zeg dat dan ook. Kinderen die vooral negatieve aandacht krijgen, gaan daar vaak meer van laten zien.
- Kijk naar je eigen voorbeeld. Hoe praten jullie thuis over anderen, over mensen die anders zijn, over de buren? Kinderen nemen meer over dan we denken.
Blijft het gedrag terugkomen, of zie je ook andere signalen zoals boosheid, somberheid of slecht slapen, schakel dan hulp in via de huisarts, het wijkteam of de jeugdarts. Een wachtlijst is frustrerend, maar vraag in de tussentijd of de intern begeleider van school met jullie kan meedenken.
Omgaan met het oordeel van andere ouders
Voor veel ouders is dit misschien wel het zwaarste deel. Op het schoolplein wordt gepraat, groepsapps lopen vol en ineens word je niet meer gegroet. Het helpt om zelf de eerste stap te zetten. Laat de ouders van het gepeste kind, via school of zelf, weten dat je het serieus neemt en ermee aan de slag bent. Je hoeft je niet te verdedigen en je hoeft niet alles uit te leggen. Wij merken dat een korte, eerlijke boodschap meer doet dan een lang verhaal.
Tegelijk mag je ook voor jezelf opkomen. Je bent niet je kind, en je kind is niet alleen zijn gedrag. Andere ouders vergeten soms dat er bij een pester ook een kind hoort dat hulp nodig heeft. Wie meer wil weten over wat werkt tegen pesten, vindt bij Pestweb van Stichting School & Veiligheid informatie voor ouders van kinderen aan beide kanten.
En mocht je andersom ouder zijn van een kind dat gepest wordt en merk je dat school te weinig doet, lees dan wat je kunt doen als school het pesten wel ziet maar niets doet. Want uiteindelijk willen alle ouders in dit verhaal hetzelfde, een klas waarin elk kind veilig is.
