De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwde vandaag dat foto’s en video’s die met een camerabril worden gemaakt vrijwel nooit zomaar gedeeld mogen worden. De NOS bericht dat de toezichthouder de brillen gluurbrillen noemt en zich zorgen maakt omdat het opnamelampje nauwelijks opvalt. Voor de meeste ouders is dat nieuws over een apparaat dat ze niet hebben, maar de regel eronder geldt gewoon voor de telefoon in je achterzak.
Want de vraag die op het schoolplein veel vaker speelt is deze. Je maakt een foto van je eigen kind, er staan er drie naast, en die foto gaat de groepsapp in. Mag dat.
De hoofdregel in één alinea
Wie herkenbaar in beeld staat heeft zeggenschap over dat beeld. Bij een kind onder de zestien ligt die zeggenschap bij de ouder, daarboven bij het kind zelf. Dat staat los van wie er op de knop drukte. De Autoriteit Persoonsgegevens legt op haar eigen pagina over beeldmateriaal uit dat je voor het publiceren van zulke beelden een grondslag nodig hebt, en dat die in de praktijk bijna altijd neerkomt op vooraf toestemming vragen.
Daarnaast bestaat er een uitzondering die de meeste gezinsfoto’s redt, namelijk die voor persoonlijk of huishoudelijk gebruik. Houd je de beelden privé of deel je ze in een heel kleine kring, dan is de privacywet er niet op van toepassing. Ga je breder, dan wel. Die grens tussen klein en breed is precies waar het misgaat, want een groepsapp van dertig ouders voelt als privé en is het niet.
Op het schoolplein en bij de klassenapp
Een school mag beeldmateriaal van leerlingen alleen publiceren met toestemming, en moet ook kunnen aantonen dat die toestemming er is. Die toestemming mag je bovendien altijd intrekken, en dat intrekken moet net zo makkelijk zijn als het geven ervan. Dat is het formulier dat je aan het begin van het schooljaar tekent zonder het te lezen, en het is de moeite waard om er dit jaar wél even naar te kijken. Het is een prima vraag voor de eerstvolgende ouderavond.
Voor ouders onderling geldt de school-toestemming niet. Wat de school mag zegt niets over wat jij in de klassenapp mag zetten. Bij een foto van de kerstviering waar tien kinderen op staan ben je in feite aan het publiceren in een kring die je niet overziet, want je weet niet wie er meeleest en wie hem doorstuurt.
De praktische oplossing is saai maar werkt. Zet de foto in de app zonder gezichten van andere kinderen, of stuur hem één op één naar de ouder van het kind dat erop staat. Wil je toch de hele groep, vraag het dan een keer vooraf en niet per foto, bijvoorbeeld aan het begin van het jaar.
Bij de sportclub en op het feestje
Een sportvereniging is voor de wet een organisatie en zit daarmee in hetzelfde regime als een school. Foto’s van een toernooi op de clubsite of de clubpagina vragen toestemming van de ouders van de kinderen die herkenbaar in beeld zijn. Steeds meer clubs regelen dat bij de inschrijving, en steeds meer clubs vergeten dat een lid dat later bezwaar maakt ook echt van de site af moet.
Op een kinderfeestje bij jou thuis ligt het anders, want daar zit je in de huishoudelijke sfeer. Foto’s maken en bewaren is geen probleem. Ze in een openbaar account zetten wel, en dat is een verschil dat veel ouders niet maken. Ik merk dat de vraag stellen vrijwel nooit vervelend valt, terwijl een foto achteraf weghalen dat wel is. Bij een feestje thuis kost het je één zinnetje in de uitnodiging.
Als jij degene bent die er bezwaar tegen heeft
Staat je kind ergens op waar je het niet mee eens bent, dan vraag je degene die het plaatste om het weg te halen. Dat is geen gunst maar een recht, en het werkt in de praktijk meestal gewoon. Gaat het om een school of een club, dan trek je je toestemming in en moet het beeld eraf.
Gebeurt er niets, dan kun je een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Doe dat niet als eerste stap, want de meeste gevallen zijn onhandigheid en geen onwil. Wel vind ik dat je het gesprek zelf niet te klein moet maken; je vraagt niet om een gunst, je zegt dat je kind niet online hoeft te staan.
Waarom die brillen dit urgenter maken
Terug naar het nieuws van vandaag. Bij een telefoon zie je dat er gefilmd wordt en kun je er iets van zeggen. Bij een bril die op een gewone bril lijkt niet, en dat is precies waar de toezichthouder over valt. Bestuurder Katja Mur vat het samen met de zin dat mensen vrij over straat moeten kunnen gaan zonder bang te zijn dat iemand hen ongemerkt filmt.
De AP kijkt of er verdergaande maatregelen mogelijk zijn en vindt dat plekken als ziekenhuizen en gebedshuizen de brillen zouden moeten verbieden. Voor ouders is de les simpeler. De regels veranderen niet met de techniek, alleen de kans dat je doorhebt dat er gefilmd wordt. Dat maakt het gesprek over wat er wel en niet online mag alleen maar belangrijker, ook met je kind zelf, dat straks precies dezelfde afweging moet maken over de foto’s van zijn vrienden.
