Gisteren was het Prinsjesdag en werd de hele Miljoenennota gepubliceerd. Veel van de plannen waren al uitgelekt, maar nu ligt het complete pakket er. Voor je er iets op gaat baseren, is er één voorbehoud dat belangrijker is dan alle bedragen bij elkaar: het kabinet heeft geen meerderheid in de Tweede Kamer en ook niet in de Eerste Kamer. De NOS zet dat er terecht bij in het overzicht van de belangrijkste plannen. Er staat dus wat het kabinet wíl, niet wat er gaat gebeuren.
Hieronder de onderdelen die een gezin met jonge kinderen raken, en wat ze in euro’s per maand betekenen.
Kinderopvang: er komt geld bij, maar minder dan beloofd
De kinderopvangtoeslag gaat volgend jaar omhoog, alleen minder hard dan in het coalitieakkoord stond. In het overzicht van het ministerie van Sociale Zaken gaat het om 322 miljoen euro extra voor 2027. De toeslag stijgt dus wel ten opzichte van dit jaar, maar de sprong die eerder werd aangekondigd komt er niet in die vorm.
Dat is geen nieuw nieuws, en dat is precies waarom het opvalt. We schreven er vorige week al over toen de eerste details bekend werden, en wat die kleinere verhoging voor je maandbedrag betekent staat daar uitgelegd. Wat de Miljoenennota eraan toevoegt is vooral bevestiging: het blijft bij dit bedrag, en het hele stelsel waarin opvang bijna gratis zou worden schuift verder naar achteren.
Zorg: dit is de post die je direct voelt
De zorgpremie stijgt volgens de verwachting van het kabinet met 12,50 euro per maand, naar gemiddeld 169 euro. Het verplichte eigen risico gaat met de inflatie mee omhoog naar 400 euro.
Reken dat even door voor een gezin. Twee volwassenen betalen samen 25 euro per maand meer, dus 300 euro per jaar. Kinderen onder de 18 zijn gratis meeverzekerd en hebben geen eigen risico, dus daar verandert niets. Maar als er in jullie huishouden iemand is die het eigen risico elk jaar volmaakt, komt daar nog een stukje bij. Van alles wat er gisteren is aangekondigd, is dit het bedrag dat het snelst en het hardst zichtbaar wordt op je rekening.
Aan de andere kant van de zorgbegroting gaat er geld naar preventie: 25 miljoen euro voor gemeentelijke en maatschappelijke ondersteuning van kwetsbare gezinnen, 40 miljoen voor een wijkgerichte aanpak, 23 miljoen voor gratis schoolfruit en 26 miljoen voor sportaccommodaties. Dat zijn bedragen die je niet op je bankafschrift terugziet, maar wel in de gymzaal in de wijk of in het fruitbakje op school.
School: een half miljard voor lezen, taal en rekenen
Het ministerie van Onderwijs kan volgend jaar 668 miljoen euro extra investeren, en daarvan gaat ruim een half miljard naar het verbeteren van lezen, taal en rekenen. Belangrijk detail: scholen worden verplicht dat geld ook echt aan die basisvaardigheden uit te geven. Daarnaast gaat er 80 miljoen euro extra naar het werven van zijinstromers voor de klas.
Dat dit geld er komt, is geen toeval. De leesvaardigheid van Nederlandse jongeren staat er slecht voor, en dat is dit najaar meerdere keren met cijfers onderbouwd. Of het extra geld op de werkvloer landt, weet je pas als het volgend schooljaar in de klas van je kind merkbaar is.
Koopkracht: gemiddeld een klein minnetje
De koopkracht gaat er volgend jaar gemiddeld 0,1 procent op achteruit. Lage inkomens gaan er iets op vooruit (0,2 procent) en gepensioneerden ook (0,3 procent), terwijl middeninkomens (0,1 procent eraf) en hogere inkomens (0,2 procent eraf) inleveren. Hogere belastingen zijn daarvan de belangrijkste oorzaak. De korting op de brandstofaccijnzen wordt met een jaar verlengd, wat vooral scheelt als je elke dag naar school en opvang rijdt.
De NOS zet bij die percentages een kanttekening die ik iedereen zou aanraden om te onthouden: veranderingen in je eigen leven, zoals een scheiding, een nieuwe baan of een kind erbij, hebben doorgaans veel meer invloed op je financiën dan het kabinetsbeleid. Een koopkrachtplaatje van 0,1 procent gaat over een paar tientjes per jaar. Een eerste kind kost volgens het Nibud een veelvoud daarvan per maand. Weet dus waar je je zorgen over maakt.
Wat er níet in staat
Voor wie hoopte op harde nieuwe bedragen voor het kindgebonden budget en de kinderbijslag: die staan niet in het overzicht van Sociale Zaken. Dat betekent niet dat er niets verandert, wel dat de definitieve bedragen voor volgend jaar later komen, zoals gebruikelijk aan het eind van het jaar. Weet je niet precies welke van die twee regelingen waar voor bedoeld is, dan leggen we het verschil tussen kinderbijslag en kindgebonden budget hier uit.
Wel geeft het ministerie een verwachting over armoede: het aantal mensen dat in armoede leeft blijft naar verwachting gelijk, en het aandeel kinderen dat in armoede opgroeit neemt naar verwachting met 0,1 procent af. Dat is, eerlijk gezegd, een cijfer waar je weinig aan hebt als je aan de onderkant van de inkomensverdeling zit. Gelijk blijven is geen verbetering.
En tot slot wonen, want dat is voor jonge gezinnen vaak het echte probleem: het kabinet heeft plannen gemaakt voor de besteding van 7 miljard euro voor betaalbare woningen tot en met 2035, waarvan ongeveer 2,3 miljard naar een regeling gaat waarbij gemeenten 7.000 euro per betaalbare woning krijgen. Dat is beleid voor de lange adem. Niemand verhuist volgend jaar naar een groter huis omdat er gisteren een koffertje open ging.
