Een sportdag, een excursie naar het museum, een leesmoment in de klas. Het lijkt soms alsof school elke week ouders nodig heeft. Op J/M Ouders vertelde een moeder van twee kinderen van 9 en 7 op 19 oktober hoe dat voor haar uitpakt. Ze werkt vier dagen op kantoor, neemt telkens een ochtend vrij en hoorde van haar leidinggevende dat ze wel erg vaak afwezig is vanwege school.
Herkenbaar voor veel werkende ouders. En het roept een praktische vraag op die in dat verhaal niet beantwoord wordt. Welk verlof heb je eigenlijk voor zoiets, en wat kun je met je werkgever regelen?
Calamiteitenverlof is er niet voor
Veel ouders denken eerst aan calamiteitenverlof of kort verzuimverlof. Dat is betaald verlof en je werkgever mag een redelijk verzoek niet weigeren. Maar volgens de Rijksoverheid moet het dan gaan om zeer bijzondere persoonlijke of onverwachte situaties. Het voorbeeld dat de overheid zelf geeft, is een kind dat opeens ziek is en van school moet worden gehaald.
Een sportdag die al weken in de schoolkalender staat, is het tegenovergestelde van onverwacht. Daar kun je dus geen calamiteitenverlof voor opnemen. Wel als school belt dat je kind is gevallen en naar de huisarts moet. Welk verlof je hebt als je kind ziek wordt, lees je in ons stuk over een ziek kind en toch moeten werken.
Voor de voorspelbare momenten van het schooljaar zijn er drie andere wegen.
Vakantie-uren, de eenvoudigste weg
Het meest gebruikt zijn gewoon vakantie-uren. Die vraag je aan zoals elke andere vrije dag, en de meeste werkgevers vinden een halve dag voor een sportdag geen probleem als je het op tijd meldt. Het nadeel kent elke ouder. Met twee kinderen op de basisschool, een paar excursies, rapportgesprekken en de kerstviering zijn er zo een handvol dagen per jaar weg die je liever voor de vakantie had bewaard.
Kijk daarom ook even in je cao of personeelshandboek. Bijzonder of buitengewoon verlof is geen wettelijk verlof, maar sommige cao’s en bedrijfsregelingen kennen extra vrije uren voor familieomstandigheden. Volgens het Juridisch Loket staat daar wat er geldt en of het betaald is. Een schoolactiviteit valt er zelden onder, maar je weet het pas als je het nakijkt.
Ouderschapsverlof in losse uren
Minder bekend is dat ouderschapsverlof niet alleen voor de babytijd is. Je hebt recht op onbetaald ouderschapsverlof tot je kind 8 jaar is, en in totaal 26 keer het aantal uren dat je per week werkt. Wie 32 uur werkt, heeft dus 832 uur per kind. Dat recht heb je per kind, dus met twee kinderen onder de 8 heb je het twee keer.
De eerste 9 weken zijn betaald, maar alleen als je ze in het eerste levensjaar opneemt. De rest is onbetaald. Volgens het Juridisch Loket bepaal je samen met je werkgever wanneer en op welke dagen je het verlof opneemt. Je vraagt het minimaal 2 maanden van tevoren schriftelijk aan, met het aantal uren en de dagen of tijden waarop je het wilt opnemen. Je werkgever mag het verzoek meestal niet weigeren.
Voor schoolactiviteiten betekent dat het volgende. Je kunt bijvoorbeeld voor het hele schooljaar een vast blok ouderschapsverlof aanvragen, zoals een ochtend per maand, en die ochtenden gebruiken voor wat school vraagt. Het kost je salaris over die uren, want onbetaald is onbetaald. Je bouwt over die uren ook geen vakantiedagen op. Maar je hoeft niet bij elk nieuw berichtje van school opnieuw te onderhandelen, en je vakantiedagen blijven voor de vakantie.
In het verhaal op J/M Ouders is de jongste 7. Voor dat kind kan nog ouderschapsverlof worden opgenomen tot de achtste verjaardag, voor de oudste van 9 niet meer. Dat soort leeftijdsgrenzen maakt het de moeite waard om nu te kijken wat je nog hebt, voordat je jongste 8 wordt.
Andere werktijden aanvragen
De derde weg is je werktijden zelf veranderen. De Wet flexibel werken geeft je het recht om te vragen om andere werktijden, een andere werkplek zoals thuis, of meer of minder uren. Je moet dan minstens een half jaar in dienst zijn en het verzoek uiterlijk 2 maanden voor de gewenste ingangsdatum schriftelijk indienen.
Normaal geldt dit alleen bij bedrijven met minstens tien medewerkers. Maar vraag je andere werktijden aan om te kunnen zorgen voor kinderen jonger dan 8 jaar, dan vervalt die eis. Ook hoef je dan niet een jaar te wachten voordat je een nieuw verzoek mag doen. De werkgever moet uiterlijk een maand voor de ingangsdatum schriftelijk reageren en heeft een zwaarwegend bedrijfsbelang nodig om te weigeren, zoals problemen met het rooster of een onveilige werksituatie.
Wie op woensdag of vrijdag regelmatig iets op school heeft, kan zo bijvoorbeeld vragen om die dag vroeger te beginnen of de uren over andere dagen te verdelen. Dat lost niet elke excursie op, maar wel het terugkerende gevoel dat je steeds een gunst moet vragen.
Het gesprek met je werkgever
Juridisch heb je dus meer mogelijkheden dan veel ouders denken, maar in de praktijk begint alles met een gesprek. Een paar dingen maken dat makkelijker.
Leg aan het begin van het schooljaar de schoolkalender naast je werkagenda. Dan zie je welke vaste momenten eraan komen, zoals de sportdag, de rapportgesprekken en de afsluiting voor de zomer. Door die dagen in één keer aan te kondigen, voorkom je de reeks losse verzoeken waar de moeder op J/M Ouders tegenaan liep.
Verdeel het ook thuis. Heeft je partner hetzelfde recht op ouderschapsverlof en flexibel werken, dan hoeft niet elke ochtend van één van jullie te komen. Kom je er met je werkgever niet uit over ouderschapsverlof of werktijden, dan kun je volgens het Juridisch Loket advies vragen aan een jurist, je vakbond of je rechtsbijstandverzekering.
En misschien wel het belangrijkste. Ouderhulp op school is vrijwillig. J/M Ouders zegt het zelf ook. Als school structureel veel hulp vraagt, kun je dat via de ouderraad of medezeggenschapsraad aankaarten, zodat activiteiten ook door kunnen gaan voor gezinnen waarin beide ouders werken. Niet bij elke excursie zijn is geen falen, het is gewoon de werkweek.
