Om drie uur ’s nachts wakker, de buik in de weg, een baby die net nu gaat schoppen en een blaas die om het uur aandacht vraagt. Slecht slapen hoort voor veel vrouwen bij het laatste deel van de zwangerschap. Dus als je dan leest dat slecht slapen samenhangt met het gewicht van je kind, is dat precies het nieuws waar je niet op zat te wachten.
Kek Mama schreef op 17 oktober over Amerikaans onderzoek waarin peuters van moeders die heel slecht sliepen, op zeventien maanden zo’n 750 gram zwaarder waren. Dat klinkt als iets om je zorgen over te maken. Wie het onderzoek zelf bekijkt, ziet dat het vooral een reden is om je slaap serieus te nemen, en niet om er nog een slapeloze nacht bij te krijgen.
Wat de onderzoekers precies deden
Het onderzoek verscheen in de American Journal of Preventive Medicine. Volgens de toelichting van uitgever Elsevier op News-Medical ging het om 645 moeders en hun kinderen uit Los Angeles, uit een langlopend onderzoek naar zwangerschap en leefomgeving. De moeders vulden in de late zwangerschap, rond week 32, een korte vragenlijst over hun slaap in. Daarna werden de kinderen gewogen en gemeten tot hun tweede verjaardag.
De meeste moeders sliepen een beetje tot matig slecht. Ongeveer een kwart, 26 procent, sliep echt slecht. Bij die groep zagen de onderzoekers een opvallend patroon. Hun baby’s waren in de eerste zes maanden juist iets lichter, en groeiden daarna sneller. Op hun eerste verjaardag was het verschil ongeveer 347 gram, op zeventien maanden het grootst met ongeveer 750 gram. Het verband was het sterkst bij jongens en bij baby’s die op tijd geboren waren.
Waarom onderzoekers dat interessant vinden, heeft met de groei zelf te maken. Snel aankomen in de eerste jaren is een bekende risicofactor voor overgewicht later. Het verschil verdween niet toen de onderzoekers rekening hielden met hoe de kinderen gevoed werden, zoals borstvoeding.
Wat het onderzoek niet zegt
Hier zit de belangrijkste nuance, en Kek Mama noemt die ook. Het onderzoek laat een verband zien, geen oorzaak. Het bewijst niet dat jouw slechte nachten ervoor zorgen dat je kind later zwaarder wordt. De onderzoekers hebben wel ideeën over hoe het zou kunnen werken, via de stofwisseling van moeder of kind of via stress, maar dat is nog niet aangetoond.
Er zijn nog een paar dingen om in je achterhoofd te houden.
- Een heel specifieke groep. De moeders kwamen vooral uit Latijns-Amerikaanse gezinnen met een laag inkomen in Los Angeles. De onderzoekers kozen die groep bewust omdat overgewicht daar in de Verenigde Staten vaker voorkomt. Of het in Nederland net zo uitpakt, weten we niet.
- Slaap via een vragenlijst. De moeders schatten hun slaap zelf in op één moment in de zwangerschap. Er is niet gemeten hoe lang of hoe diep ze echt sliepen.
- Het gaat om de slechtste slapers. Het grote verschil zat bij de groep die erg slecht sliep, niet bij iedereen die af en toe wakker ligt.
- Een tijdelijk verschil of niet. De kinderen zijn tot twee jaar gevolgd. Of het verschil daarna blijft, is niet onderzocht.
Wat de onderzoekers vooral willen, is dat slaap een vast onderwerp wordt bij de zwangerschapscontroles. Dat is eigenlijk de nuttigste boodschap van het hele onderzoek. Niet dat je moet schrikken, maar dat slecht slapen een klacht is die het waard is om te bespreken.
Wat je zelf aan betere nachten doet
Een hele zwangerschap goed slapen is voor de meeste vrouwen niet realistisch, en dat hoeft ook niet. Wel helpt het om de nachten zo goed mogelijk te maken. De Verloskundige, de site van de Nederlandse verloskundigen, geeft een paar adviezen die je zelf kunt proberen.
- Leg op je zij een kussen onder je buik en tussen je knieën, of slaap met een borstvoedingskussen.
- Neem voor het slapengaan een bad of een warme douche.
- Drink ’s avonds geen koffie of thee met cafeïne.
- Maak ’s avonds een korte wandeling, frisse lucht en beweging helpen.
- Kijk voor het slapen liever niet meer op een scherm.
- Lig je toch wakker, probeer dan zo lekker mogelijk te liggen en doe een ademhalingsoefening als je daarvan ontspant. In bed komt je lichaam ook tot rust als je niet slaapt.
Dat kussen is vaak het verschil tussen draaien en liggen. Een speciaal zwangerschapskussen kan, maar een gewoon kussen of een voedingskussen dat je toch al wilde kopen werkt ook. Welke spullen nog meer helpen in het laatste trimester, lees je in ons stuk met handige items voor een comfortabelere zwangerschap.
Lig je wakker van het piekeren in plaats van van je buik, dan helpen kussens weinig. Ook dat komt veel voor, en dat mag je net zo goed bespreken.
Wanneer je het bij de verloskundige aankaart
Slaap je slecht, ben je overdag erg moe of geeft het je stress, vertel het dan bij de volgende controle. Wacht niet tot iemand ernaar vraagt. De verloskundige kan meedenken over wat je wakker houdt en hoe je het laatste stuk van je zwangerschap zo goed mogelijk doorkomt.
En lees je dit om drie uur ’s nachts, dan is het goede nieuws dat dit onderzoek geen reden geeft om nu in paniek te raken. Het zegt vooral dat je slaap ertoe doet. Dat wist je moeie lijf waarschijnlijk al.
